Fundacja Current AI chce zbudować publiczną alternatywę dla wielkich modeli AI

Non-profit Current AI, założony przez Martina Tisne'a w lutym 2025 roku, buduje otwartą infrastrukturę sztucznej inteligencji jako alternatywę dla systemów kontrolowanych przez wielkie firmy technologiczne. Organizacja zebrała dotąd 400 milionów dolarów z zapowiadanych 2,5 miliarda dolarów na pięć lat i już rozdysponowała pierwsze granty na projekty AI w językach, których duże modele nie obsługują.

Na czele Current AI od stycznia stoi Ayah Bdeir, wcześniej odpowiedzialna za strategię AI w Mozilli i założycielka littleBits, firmy edukacyjnej sprzedanej Sphero w 2019 roku. Bdeir opisuje misję organizacji jako budowę publicznego odpowiednika World Wide Web dla sztucznej inteligencji, dostępnego dla każdego za darmo.

Jeśli sztuczna inteligencja rzeczywiście ma zmienić każdy aspekt czyjegoś życia, musi istnieć publiczna alternatywa. Jak World Wide Web, dostępna dla każdego, za darmo - Ayah Bdeir, CEO Current AI

Skąd biorą się pieniądze

Finansowanie Current AI ma charakter mieszany, publiczno-prywatny. Rząd Francji zaangażował 100 milionów dolarów, a do puli dołożyły się Ford Foundation, MacArthur Foundation oraz dwie firmy komercyjne bezpośrednio zainteresowane rozwojem AI, DeepMind i Salesforce. Łącznie zebrano 400 milionów dolarów z docelowych 2,5 miliarda na najbliższe pięć lat.

Bdeir podkreśla, że relacja z darczyńcami różni się od typowego układu inwestorskiego w Dolinie Krzemowej. Środki mają wspierać projekty, które rynek komercyjny pomija, bo nie generują wystarczającej skali użytkowników ani zwrotu z inwestycji, a nie maksymalizować udziały w rynku.

Języki pomijane przez wielkie modele

Flagowym projektem organizacji jest Suno Sutra, kieszonkowe urządzenie działające bez dostępu do internetu, które obsługuje 22 języki indyjskie. Nazwa w języku hindi oznacza w wolnym tłumaczeniu 'opowieści słuchanego'. Projekt powstał w lutym przy współpracy z Bhashini, jednostką rządu Indii odpowiedzialną za technologie językowe, i został zaprezentowany na India AI Summit.

Bdeir zwraca uwagę, że duże modele językowe rozwijane przez wielkie firmy technologiczne obejmują tylko ułamek języków świata, a decyzje o tym, które języki trafiają do treningu, zapadają bez konsultacji ze społecznościami, które się nimi posługują.

Big tech buduje wielojęzyczne modele, żeby poszerzyć swój rynek, niezależnie od zgody czy kontekstu. Dla języków rdzennych to tłumaczenia Biblii robione przez misjonarzy stają się danymi treningowymi, zanim społeczności zdążą ustalić jakiekolwiek zasady - Ayah Bdeir, CEO Current AI

Pierwsza runda grantów

W ramach pierwszej rundy Current AI rozdysponował w zeszłym miesiącu 3,2 miliona dolarów między cztery organizacje. Masakhane z Kenii buduje zestawy danych AI dla ponad 50 języków afrykańskich, wykorzystywane w ochronie zdrowia, rolnictwie i edukacji. Libański Institute for Worldmaking cyfryzuje arabską historię i praktyki kulturowe. Portal sem Porteiras z brazylijskiej Amazonii tworzy narzędzia offline dla społeczności rdzennych, a African Internet Rights Alliance, także z Kenii, opracowuje narzędzia do audytowania systemów AI na kontynencie afrykańskim.

Do tego dochodzi Alpha Chat, otwartoźródłowy chatbot zaprezentowany w Genewie, który powstał w siedem tygodni dzięki koalicji dziesięciu organizacji, w tym Hugging Face, Mozilli i MIT Media Lab. Current AI zawarł też umowę z tokijskim startupem Sakana AI o wspólnym budowaniu otwartego stosu technologicznego wspierającego język i kulturę japońską oraz społeczności globalnego Południa.

Co to znaczy dla mniejszych języków

Model działania Current AI opiera się na trzech filarach: finansowaniu projektów pomijanych przez rynek komercyjny, budowie kompletnego stosu technologicznego AI od sprzętu po aplikacje oraz łączeniu globalnego ruchu na rzecz AI działającej w interesie publicznym wspólną infrastrukturą. Bdeir podkreśla, że skala, którą kierują się wielkie firmy technologiczne, nie musi być jedyną miarą sukcesu.

Skala nie zawsze jest miarą sukcesu. To jest paradygmat wielkich firm technologicznych - Ayah Bdeir, CEO Current AI

Dla języków takich jak polski, obecnych w dużych modelach, ale wciąż traktowanych jako drugoplanowe wobec angielskiego, podejście Current AI pokazuje alternatywną ścieżkę rozwoju narzędzi AI, opartą na lokalnej własności danych i społecznościowym nadzorze nad tym, jak dany język i kultura są reprezentowane w modelach. Podobny kierunek, choć w mniejszej skali i bez międzynarodowego finansowania na poziomie miliardów dolarów, obrała w Polsce Fundacja SpeakLeash, twórca modelu Bielik.

Organizacja zapowiada dalsze rundy grantów oraz rozwój stosu technologicznego, który ma objąć kolejne regiony i języki pomijane przez komercyjne laboratoria AI. Docelowo Current AI chce zebrać 2,5 miliarda dolarów w ciągu pięciu lat, co uczyniłoby ją jedną z największych filantropijnych inicjatyw skoncentrowanych wyłącznie na otwartej infrastrukturze sztucznej inteligencji.