Gartner: 85 procent firm zwiększy wydatki na AI mimo braku wyraźnych zysków

Firmy na całym świecie przyspieszają wydatki na sztuczną inteligencję, choć nie potrafią wykazać, że im się to opłaca. Z nowego badania Gartnera wynika, że tylko co piąta organizacja zdołała skutecznie skalować AI w wielu działach jednocześnie, a mimo to zdecydowana większość liderów biznesowych planuje w przyszłym roku wydawać na ten cel jeszcze więcej.

Paradoks rosnących budżetów

Gartner przebadał 1303 respondentów z organizacji, których roczne przychody w roku fiskalnym 2025 przekroczyły 50 milionów dolarów. Ankietę przeprowadzono między styczniem a kwietniem 2026 roku. Wyniki pokazują sytuację, którą analitycy firmy określają wprost jako paradoks: pieniądze płyną do sztucznej inteligencji szybciej niż kiedykolwiek, ale zdolność firm do udowodnienia, że te pieniądze się zwracają, praktycznie stoi w miejscu.

Według cytowanego przez CRN Polska raportu, mimo że jedynie 22 procent firm może pochwalić się realnym skalowaniem AI poza pojedyncze piloty czy działy, to aż 85 procent liderów funkcjonalnych deklaruje zamiar zwiększenia wydatków na ten cel w nadchodzącym roku. W 2025 roku organizacje przeznaczały na AI średnio 12 procent swoich budżetów funkcjonalnych.

Firmy nie wiedzą, na co wydają

Jednym z najbardziej niepokojących wniosków badania jest skala braku przejrzystości finansowej. Około 11 procent organizacji przyznało, że nie ma pojęcia, ile ich dział faktycznie wydał na sztuczną inteligencję w 2025 roku. To oznacza, że w co dziewiątej firmie decyzje o kolejnych inwestycjach zapadają bez podstawowej wiedzy o tym, ile już wydano i z jakim skutkiem.

Różnica między firmami, które mierzą efekty, a tymi, które tego nie robią, jest ogromna. Organizacje rygorystycznie monitorujące zwrot z inwestycji w AI zgłosiły sukces w 81 procentach swoich inicjatyw. Tam, gdzie monitoring jest luźny lub nie istnieje, firmy nie potrafią określić rentowności niemal jednej trzeciej projektów, czyli 29 procent.

Ten brak przejrzystości finansowej zwiększa ryzyko w miarę przyspieszania wydatków. Bez zdyscyplinowanego pomiaru powiązanego bezpośrednio z wynikami biznesowymi organizacje ryzykują marnowanie zasobów i niespełnione oczekiwania - Tina Nunno, wiceprezes i Gartner Fellow

Modne projekty kontra opłacalne projekty

Badanie ujawnia też rozjazd między tym, co firmy najchętniej wdrażają, a tym, co faktycznie przynosi zwrot. Najpopularniejsze zastosowania AI to wykrywanie i reagowanie na zagrożenia cyberbezpieczeństwa oraz automatyzacja IT, z których każde wdrożyło po 54 procent badanych firm, a także generowanie kodu, na które zdecydowało się 44 procent organizacji.

Tymczasem najwyższe realne zwroty z inwestycji nie pochodzą z tych modnych obszarów, lecz z mniej efektownych zastosowań: inteligentnej optymalizacji zasobów IT i kosztów (40 procent zgłaszających zwrot), generowania danych syntetycznych (28 procent) oraz automatycznego generowania i refaktoryzacji kodu (23 procent). Około 30 procent wydatków na AI trafia w cele związane z produktywnością, co dla 75 procent liderów jest głównym celem inwestycji, a nie bezpośrednio we wzrost przychodów czy innowacje.

Co radzi Gartner

Tina Nunno zaleca liderom funkcjonalnym śledzenie każdego dolara wydanego na AI z podziałem na kategorie wyników, takie jak produktywność, wzrost przychodów, ograniczanie ryzyka czy innowacje. Taki podział ma pozwolić firmom bronić budżetów przed zarządem oraz szybciej wycofywać się z projektów, które nie przynoszą obiecanych efektów.

Dla polskich firm, które dopiero zwiększają udział AI w swoich budżetach, wnioski Gartnera są istotnym ostrzeżeniem. Inwestowanie w sztuczną inteligencję bez systemu pomiaru efektów, opartego choćby o proste wskaźniki przypisane do konkretnych celów biznesowych, grozi powtórzeniem globalnego wzorca: rosnących wydatków przy niepewnych rezultatach i braku wiedzy o tym, co faktycznie działa.

Raport wpisuje się w szerszą dyskusję o tym, czy obecny boom inwestycyjny wokół sztucznej inteligencji przekłada się na realne zyski przedsiębiorstw, czy raczej na rosnące koszty bez odpowiadającego im wzrostu przychodów. Gartner podkreśla, że o ile technologia dojrzewa, o tyle dyscyplina finansowa wokół niej wciąż pozostaje w tyle.