Pracownicy Google DeepMind głosują za związkiem zawodowym w sporze o kontrakty wojskowe

Pracownicy londyńskiego biura Google DeepMind zagłosowali za dążeniem do formalnego uznania związku zawodowego, wskazując jako główny powód sprzeciw wobec wojskowych kontraktów firmy. To pierwsza tego typu inicjatywa w laboratorium zajmującym się rozwojem najbardziej zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji na świecie.

Głosowanie przeprowadził brytyjski związek Communication Workers Union (CWU) wśród swoich członków zatrudnionych w DeepMind. Wynik, 98 procent poparcia, dotyczył około 300 osób, ale organizatorzy chcą, by uznanie związku objęło wszystkich ponad tysiąc pracowników londyńskiego biura przy 6 Pancras Square w King's Cross. Formalne żądanie trafiło w liście do brytyjskiej dyrektor zarządzającej Google, Debbie Weinstein.

Spór o kontrakty z wojskiem

Bezpośrednim wyzwalaczem sporu jest zgoda Google na wykorzystanie modeli Gemini przez amerykański Departament Obrony wewnątrz niejawnych sieci wojskowych, na dowolny zgodny z prawem cel rządowy. Krytycy, w tym część pracowników DeepMind, ostrzegają, że tak sformułowana umowa otwiera drogę do zastosowań w autonomicznej broni oraz masowej inwigilacji obywateli przy niewielkiej liczbie wyegzekwowalnych ograniczeń.

Drugim punktem zapalnym jest Project Nimbus, wart 1,2 miliarda dolarów kontrakt chmurowy z Izraelem podpisany w 2021 roku wspólnie przez Google i Amazon. Umowa od lat budzi sprzeciw części załogi Google, a po dwóch latach wojny w Strefie Gazy krytyka nasiliła się, ponieważ infrastruktura objęta kontraktem jest wykorzystywana także przez izraelskie siły zbrojne.

Odwrót od etycznych deklaracji

Organizatorzy związku podkreślają, że obecna sytuacja stoi w sprzeczności z wcześniejszymi publicznymi zobowiązaniami Google. W lutym 2025 roku Alphabet usunął ze swoich opublikowanych zasad dotyczących sztucznej inteligencji fragment zobowiązujący firmę do niewykorzystywania AI w systemach uzbrojenia i inwigilacji naruszającej normy międzynarodowe. Wcześniej, w 2019 roku, Google rozwiązał też własną wewnętrzną radę ds. etyki AI po fali protestów pracowników.

Wśród żądań związku znajdują się między innymi przywrócenie zniesionego zobowiązania etycznego, powołanie niezależnego nadzoru etycznego nad projektami oraz prawo poszczególnych pracowników do odmowy pracy nad projektami sprzecznymi z ich sumieniem, bez konsekwencji zawodowych.

Echo sprawy Project Maven

Obecny spór przywołuje wydarzenia z 2018 roku, gdy ponad 4 tysiące pracowników Google podpisało petycję przeciwko udziałowi firmy w Project Maven, programie Pentagonu wykorzystującym AI do analizy nagrań z dronów. Presja załogi doprowadziła wówczas do wycofania się Google z kontraktu. Organizatorzy obecnej inicjatywy w DeepMind liczą na podobny efekt, tym razem w formie trwałej struktury związkowej, a nie jednorazowej petycji.

Wykonując swoje prawo do zrzeszania się, pracownicy są w silnej pozycji, by żądać od pracodawcy zaprzestania krążenia wokół etycznego odpływu - John Chadfield, krajowy przedstawiciel CWU

Mam nadzieję, że to pomoże pracownikom pomóc kierownictwu DeepMind i Google odzyskać kręgosłup - anonimowy pracownik Google DeepMind

Google DeepMind odpowiedziało na doniesienia oświadczeniem, że formalnego głosowania w sprawie utworzenia związku dotychczas nie było, sugerując, że opisywane głosowanie miało charakter wewnętrznego sondażu wśród członków CWU, a nie oficjalnej procedury uznania związku wobec pracodawcy. To rozróżnienie ma znaczenie prawne w Wielkiej Brytanii, gdzie formalne uznanie związku wymaga odrębnej procedury po stronie firmy.

Pierwszy związek w laboratorium AI

Jeśli CWU i Unite the Union uzyskają formalne uznanie, Google DeepMind stanie się pierwszym wiodącym laboratorium rozwijającym modele na granicy możliwości sztucznej inteligencji z formalnie uznanym związkiem zawodowym pracowników. Dotychczas ani OpenAI, ani Anthropic, ani xAI nie mają porównywalnych struktur związkowych w swoich zespołach badawczych.

Sprawa wpisuje się w szerszy trend zacieśniania relacji między dużymi firmami technologicznymi a wojskiem. Poza Google, kontrakty pentagońskie na wykorzystanie modeli AI podpisały już OpenAI, xAI, Nvidia, Microsoft i Amazon. Anthropic jako jedna z nielicznych firm odmówiła części takich zobowiązań, co spotkało się z krytyką ze strony administracji amerykańskiej.

Dla polskiego rynku sprawa pokazuje, że napięcia między biznesowym wykorzystaniem modeli AI a ich zastosowaniami wojskowymi coraz częściej przekładają się na konkretne działania pracownicze, a nie tylko deklaracje. Kierownictwo Google ma teraz dziesięć dni na decyzję, czy dobrowolnie uznać związek, czy zmusić organizatorów do skierowania sprawy na drogę prawną przed brytyjskim Central Arbitration Committee.