Komisja wywiadu Kongresu USA ostrzega: AI może być nowym zagrożeniem na skalę 11 września

Komisja wywiadu Izby Reprezentantów USA zatwierdziła w głosowaniu głosowym raport, który po raz pierwszy stawia sztuczną inteligencję obok cyberataków, dronów i broni biologicznej jako zagrożenie porównywalne z tym, które doprowadziło do zamachów z 11 września 2001 roku. Dokument ogłoszono w przededniu 25. rocznicy ataków, podczas przesłuchania na terenie Flight 93 National Memorial w Shanksville w Pensylwanii, miejscu katastrofy samolotu, którego pasażerowie udaremnili atak na Waszyngton.

Co ustaliła komisja

Autorzy raportu piszą wprost, że Stany Zjednoczone "stoją w obliczu środowiska zagrożeń tak złożonego i niebezpiecznego, jak każde od 11 września 2001 roku", a "poważne luki pozostają w naszej zdolności do konfrontacji z tymi podatnościami". To ocena szersza niż sama sztuczna inteligencja, ale AI zajmuje w niej centralne miejsce jako czynnik, który zmienia charakter zagrożenia terrorystycznego i technologicznego jednocześnie.

Przewodniczący komisji Rick Crawford podkreślił, że kolejny poważny atak na Stany Zjednoczone może wyglądać zupełnie inaczej niż ten sprzed 25 lat. Komisja przestrzega przed powtórką błędu, który poprzedzał zamachy z 2001 roku, czyli brakiem wyobraźni w przewidywaniu nowych form zagrożenia.

Kolejny strategiczny atak na Stany Zjednoczone może nie wiązać się z porwanymi samolotami - Rick Crawford, przewodniczący House Intelligence Committee

Modele językowe jako narzędzie dla terrorystów

Najbardziej konkretny fragment raportu dotyczy zaawansowanych modeli językowych. Komisja pisze, że "modele językowe najnowszej generacji mogą znacząco ułatwić dowolnemu aktorowi, w tym organizacjom terrorystycznym, opracowanie i przeprowadzenie bardziej niszczycielskich ataków". To sformułowanie stawia duże modele AI w jednym rzędzie z bronią biologiczną i cyberbronią jako technologią podwójnego zastosowania, którą da się wykorzystać zarówno defensywnie, jak i ofensywnie.

Kongresmen Josh Gottheimer, współprzewodniczący prac nad tą częścią raportu, wskazał na Iran, Chiny i Rosję jako aktorów, którzy już dziś wykorzystują sztuczną inteligencję do wzmacniania działań wywiadowczych i dezinformacyjnych.

AI wzmacnia to wszystko. Pojedynczy przeciwnik może dziś generować fałszywe głosy i fałszywe filmy - Josh Gottheimer, kongresmen, House Intelligence Committee

Cyberataki, drony i infrastruktura krytyczna

Raport wymienia też przyspieszenie cyberataków napędzane przez AI, wskazując, że sztuczna inteligencja jednocześnie wyostrza narzędzia ofensywne i defensywne w cyberprzestrzeni. OpenAI i ponad sto innych firm ostrzegało wcześniej, że ataki wspierane przez modele AI rozprzestrzeniają się w skali miesięcy, a nie lat. Komisja odnotowuje też ryzyko rojów dronów sterowanych algorytmami, zdolnych do zakłócania komercyjnej przestrzeni powietrznej, oraz zagrożenia dla sieci telekomunikacyjnych i energetycznych.

Osobny wątek dotyczy biotechnologii. Były doradca ds. bezpieczeństwa narodowego H.R. McMaster ostrzegał komisję przed ryzykiem łączenia sztucznej inteligencji z badaniami biologicznymi, które ułatwia projektowanie niebezpiecznych patogenów przy niższym progu wiedzy specjalistycznej niż wcześniej. Raport wskazuje również, że Chiny i Rosja celowo eskalują publiczne debaty wokół centrów danych AI w USA, wykorzystując realne obawy społeczne, na przykład o zużycie energii, do szerszych celów dezinformacyjnych.

Rekomendacje dla wywiadu i Kongresu

Zamiast ograniczać rozwój AI, komisja rekomenduje odwrotny kierunek. Dokument wzywa amerykańską wspólnotę wywiadowczą do przyspieszenia własnego, odpowiedzialnego wdrażania zaawansowanych możliwości AI, argumentując, że przeciwnicy USA już to robią i utrzymanie przewagi technologicznej jest warunkiem bezpieczeństwa, a nie zagrożeniem samym w sobie.

Wśród pozostałych z dwudziestu rekomendacji znalazły się m.in. wdrożenie biometrycznego systemu kontroli wjazdu i wyjazdu wzorowanego na rozwiązaniach Unii Europejskiej, budowa interoperacyjnych systemów wymiany informacji między agencjami wywiadowczymi a władzami stanowymi, lokalnymi i plemiennymi, reautoryzacja sekcji 702 ustawy o nadzorze wywiadu zagranicznego (FISA) oraz obowiązkowe szkolenia dla członków Kongresu z postępowania z materiałami niejawnymi.

Co to oznacza poza Stanami Zjednoczonymi

Raport amerykańskiej komisji wywiadu nie ma mocy wiążącej dla innych krajów, ale wyznacza ton debaty, do której odwołują się później europejscy regulatorzy i sojusznicze służby. Dla Polski, która dopiero buduje własną komisję nadzorującą wdrożenie unijnego AI Act, amerykańska ocena ryzyka modeli językowych jako narzędzia dla aktorów niepaństwowych to sygnał, że kwestie bezpieczeństwa narodowego związane z AI wykraczają daleko poza regulacje rynkowe i dotyczą wprost obronności oraz wywiadu.

Publikacja raportu zbiega się z rosnącą liczbą ostrzeżeń formułowanych przez inne instytucje, od banków centralnych po organizacje pozarządowe, że tempo wdrażania zabezpieczeń wokół systemów AI nie nadąża za tempem ich rozwoju. Amerykańska komisja wywiadu, formułując swoje ostrzeżenie w symbolicznym miejscu i dniu, sygnalizuje, że traktuje to ryzyko na równi z klasycznymi zagrożeniami terrorystycznymi, a nie jako odległy scenariusz technologiczny.