McKinsey: firmy notują wzrost produktywności dzięki AI, ale zyski wciąż nie nadążają

McKinsey opublikował kolejną edycję swojego cyklicznego badania State of AI, a wynik ujawnia rozdźwięk, który firmy konsultingowe obserwują od kilku lat, ale wciąż nie potrafią wyjaśnić. Pracownicy czują, że sztuczna inteligencja realnie ułatwia im pracę. Zarządy tego efektu w wynikach finansowych w większości nie widzą.

Co pokazało badanie

McKinsey pyta menedżerów i pracowników o wykorzystanie AI w firmach cyklicznie od kilku lat, a tegoroczna edycja objęła 1719 respondentów z 97 krajów. Ankieta pokazuje, że adopcja sztucznej inteligencji rośnie niemal wszędzie, a jednocześnie liczba organizacji przekładających tę adopcję na wymierny zysk pozostaje uparcie niska.

Wśród firm zarabiających ponad miliard dolarów rocznie 40 procent skaluje już agentów AI, czyli systemy zdolne do samodzielnego wykonywania wieloetapowych zadań, w porównaniu z 27 procentami rok wcześniej. Prawie jedna trzecia organizacji zdecydowała się zrezygnować z zakupu gotowego oprogramowania na rzecz budowania funkcjonalności własnymi narzędziami AI do kodowania.

Rozdźwięk między pracownikiem a firmą

Autorzy raportu nazywają to zjawisko luką między korzyściami indywidualnymi a wpływem na całe przedsiębiorstwo. Pracownik może pracować szybciej dzięki chatbotowi czy asystentowi kodującemu, ale ta oszczędność czasu rzadko przekłada się na policzalny wzrost zysku operacyjnego całej firmy, bo efekty rozmywają się w procesach, które AI dotyka tylko fragmentarycznie.

Uderzającym odkryciem tego roku jest luka między korzyściami indywidualnymi a wpływem na przedsiębiorstwo - Dan Tinkoff, senior partner, McKinsey

Jednak tylko 37 procent organizacji zgłasza jakikolwiek pozytywny wkład w EBIT, praktycznie bez zmian względem zeszłego roku - Dan Tinkoff, senior partner, McKinsey

Koszty rosną szybciej niż zwrot

Raport wskazuje też na rosnącą presję kosztową. Około 20 procent respondentów przyznało, że wydatki operacyjne związane z utrzymaniem systemów AI już teraz ograniczają skalę ich wykorzystania. Jednocześnie 28 procent organizacji przeznacza ponad 10 procent budżetu IT na narzędzia AI, a 60 procent planuje zwiększyć te inwestycje w kolejnym roku, mimo braku pewności co do zwrotu.

McKinsey podkreśla przy tym, że tylko 6 procent badanych firm należy do grupy określanej jako AI high performers, czyli organizacji, które jednocześnie przypisują AI co najmniej 5 procent EBIT i oceniają jej wpływ jako znaczący. To węższa i bardziej wymagająca definicja sukcesu niż samo zadeklarowanie jakiegokolwiek pozytywnego efektu.

Obawy o zatrudnienie

Badanie dotknęło też kwestii rynku pracy. 39 procent respondentów spodziewa się, że ich pracodawca ograniczy zatrudnienie z powodu AI w nadchodzącym roku, wobec 32 procent rok wcześniej. Jednocześnie 43 procent nie oczekuje istotnych zmian w całkowitym zatrudnieniu, a rzeczywiste redukcje etatów w 2025 roku okazały się, według wcześniejszych danych, znacznie mniejsze niż wcześniejsze prognozy.

Dla polskich firm te liczby mają praktyczne znaczenie, bo krajowe raporty pokazują podobny wzorzec: pracownicy i menedżerowie deklarują odczuwalny wzrost wydajności dzięki narzędziom AI, ale dyrektorzy finansowi wciąż mają trudność z wykazaniem twardego zwrotu z inwestycji w liczbach. McKinsey sugeruje, że problem leży nie w samej technologii, tylko w sposobie jej wdrażania, czyli w tym, czy firma faktycznie przebudowuje procesy wokół AI, czy tylko dokłada narzędzie do istniejącego sposobu pracy.

Autorzy raportu nie twierdzą, że AI nie działa. Wskazują raczej, że efekt finansowy wymaga czasu i głębszych zmian organizacyjnych niż samo udostępnienie pracownikom licencji na chatbota. Kolejna edycja badania pokaże, czy odsetek firm przypisujących AI realny wpływ na zyski w końcu zacznie rosnąć, czy pozostanie zamrożony na poziomie z poprzednich dwóch lat.