sobota, 21 listopada 2026

Nowości

Rozmowy ONZ o autonomicznej broni zakończone bez mandatu na wiążący traktat. Państwa mają dwa lata na wypracowanie zasad

PrawoPatryk Raba
Rozmowy ONZ o autonomicznej broni zakończone bez mandatu na wiążący traktat. Państwa mają dwa lata na wypracowanie zasad
Fot. Vassil, Wikimedia Commons (CC0)

Tygodniowa konferencja w Genewie skończyła się w sobotę przedłużeniem rozmów o śmiercionośnej autonomicznej broni do 2028 roku. Państwa nie zobowiązały się do wiążących przepisów, na które liczył sekretarz generalny ONZ.

Spis treści
  1. Co uzgodniono w Genewie
  2. Apel na otwarciu
  3. Spór o konsensus
  4. Co dalej

Siódma konferencja przeglądowa Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych (CCW) w Genewie zakończyła się w sobotę 21 listopada bez mandatu na negocjowanie wiążącego traktatu o śmiercionośnych systemach broni autonomicznej. Państwa uzgodniły kompromis: kolejne dwa lata prac nad możliwym porozumieniem, bez zobowiązania do twardych reguł.

Co uzgodniono w Genewie

Według relacji agencji AP, opublikowanej przez Boston Globe, tygodniowe rozmowy zakończyły się osłabionym porozumieniem. Państwa mają przez dwa lata wypracowywać możliwe zasady dotyczące śmiercionośnych autonomicznych systemów uzbrojenia, ale nie zobowiązały się do przepisów wiążących prawnie. Takich przepisów oczekiwali sekretarz generalny ONZ António Guterres, wiele państw i organizacje społeczne.

Propozycję rozpoczęcia negocjacji nad regułami, które miałyby zapobiegać zabijaniu przez maszyny bez ludzkiej kontroli i odpowiedzialności, złożyły Brazylia, Austria, Belgia, Irlandia, Meksyk, Nowa Zelandia i Panama. Nie udało się jej przeforsować. Guterres, który odchodzi ze stanowiska z końcem roku, wyznaczył rok 2026 jako termin uruchomienia negocjacji.

Apel na otwarciu

Gdy rozmowy ruszały w poniedziałek 16 listopada, według ONZ w konferencji uczestniczyli delegaci ponad 120 państw członkowskich. Guterres w przesłaniu wideo wezwał do podjęcia negocjacji nad prawnie wiążącym instrumentem z "wyraźnymi zakazami i ograniczeniami". Mówił, że charakter wojny się zmienia.

Nowe technologie, w tym systemy broni autonomicznej, niosą nowe wyzwania humanitarne, prawne, etyczne i bezpieczeństwa - António Guterres, sekretarz generalny ONZ

Wysoki Komisarz ONZ ds. praw człowieka Volker Türk wezwał w oświadczeniu z poprzedniego piątku do pilnego uzgodnienia traktatu. Postulował zakaz autonomicznej broni wymierzonej w ludzi, z założenia lub w praktyce, oraz zakaz broni, której działania i skutków użytkownicy nie mogliby w pełni zrozumieć, przewidzieć, wyjaśnić i kontrolować.

Spór o konsensus

CCW działa przez konsensus, więc jedno państwo może zablokować porozumienie, a wynik zwykle sprowadza się do najmniejszego wspólnego mianownika. Organizacje społeczne obwiniają o blokowanie głównie Rosję, wskazują też na Stany Zjednoczone. Według nich oba kraje chcą większej swobody w rozwijaniu takiej broni.

Szefowa ONZ ds. rozbrojenia Izumi Nakamitsu nazwała wynik "znaczącym osiągnięciem", przyznając, że kwestia pozostaje w kategorii szklanki do połowy pełnej lub pustej. Ambasador Brazylii Frederico Meyer ocenił, że technologia porusza się szybciej niż dyplomacja. Kampania Stop Killer Robots skrytykowała "rozwodniony mandat".

Państwa zgodziły się, że wystarczy po prostu rozmawiać o tym problemie, już czternasty rok, podczas gdy ta broń umożliwia okrucieństwa - Max Tegmark, MIT i Future of Life Institute

Co dalej

Jak zaznacza ONZ, nie ma obecnie zgody co do tego, czy nowy instrument byłby prawnie wiążący ani jaki miałby harmonogram. Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego 78/241 z grudnia 2023 roku, przyjęta głosami 152 za, 4 przeciw i 11 wstrzymujących się, potwierdziła, że śmiercionośna broń autonomiczna musi być zgodna z prawem wojennym.

Udostępnij: