Szczyt ONZ w Genewie: Guterres wzywa do pilnych globalnych zasad dla AI

W Genewie ruszyło pierwsze w historii międzyrządowe forum poświęcone w całości regulacji sztucznej inteligencji. Global Dialogue on AI Governance zgromadziło przedstawicieli wszystkich 193 państw członkowskich ONZ, naukowców i firmy technologiczne na dwudniowych obradach 6 i 7 lipca 2026 roku w kompleksie Palexpo.

Otwarcia dokonał sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres, który w mocnych słowach opisał skalę wyzwania. Podkreślił, że decyzje dotyczące przyszłości sztucznej inteligencji nie mogą pozostawać w rękach garstki firm i krajów, skoro konsekwencje dotkną całej ludzkości.

AI jest zbyt istotna, by kształtowało ją tylko kilka podmiotów. Potrzebujemy rozmowy, która jest globalna, otwarta na wszystkich i oparta na dowodach - Antonio Guterres, sekretarz generalny ONZ

Zabójcze roboty i dzieci w sieci

Najostrzejsze słowa Guterres skierował pod adresem autonomicznej broni. Użył wprost terminu "zabójcze roboty", opisując maszyny, które same wybierają i atakują cel bez ludzkiej kontroli, jako "moralnie odrażające". Zaapelował o pilne wprowadzenie ograniczeń prawnych dla systemów wojskowych opartych na sztucznej inteligencji, zanim ich użycie na polu walki stanie się nieodwracalną normą.

Drugim tematem, który wybrzmiał w przemówieniu, było bezpieczeństwo dzieci. Guterres wymienił konkretne zagrożenia: dzieci oszukiwane przez maszyny podszywające się pod przyjaciół, kierowane w stronę samookaleczeń oraz padające ofiarą materiałów przemocy seksualnej generowanych jednym kliknięciem. Zażądał, by żadne dziecko nie było "królikiem doświadczalnym dla nieuregulowanej AI".

Żadne dziecko nie powinno być królikiem doświadczalnym dla nieuregulowanej AI - Antonio Guterres, sekretarz generalny ONZ

Panel naukowy ostrzega przed katastrofą

Obok przemówień politycznych głos zabrał niezależny panel naukowy ONZ do spraw sztucznej inteligencji, złożony z 40 ekspertów z każdego regionu świata. Współprzewodniczący panelu Yoshua Bengio, jeden z twórców współczesnego uczenia głębokiego, powiedział wprost, że nauka nie jest dziś w stanie zagwarantować, iż rosnące możliwości systemów AI nie doprowadzą do katastrofalnych szkód.

Drugą współprzewodniczącą panelu jest dziennikarka i laureatka Pokojowej Nagrody Nobla Maria Ressa, która skupiła się na zagrożeniu dla demokracji. Ostrzegła przed czymś, co nazwała "informacyjnym Armagedonem" - światem, w którym obywatele tracą zdolność odróżnienia faktu od fikcji.

Jeśli nie potrafisz odróżnić faktu od fikcji, nie możesz mieć demokracji - Maria Ressa, współprzewodnicząca panelu naukowego ONZ ds. AI

Podział cyfrowy i przepaść w rozwoju

Współprzewodniczący samego dialogu, ambasadorowie Rein Tammsaar z Estonii i Egriselda López z Salwadoru, zwrócili uwagę na coraz głębszą przepaść między krajami. Rozwój najbardziej zaawansowanych modeli koncentruje się dziś praktycznie w dwóch krajach, Stanach Zjednoczonych i Chinach, podczas gdy reszta świata dysponuje ułamkiem potrzebnej infrastruktury i kompetencji.

Guterres przestrzegł, że bez działania ten podział cyfrowy stwardnieje w trwałą przepaść dotyczącą AI, a ta z kolei przerodzi się w lukę rozwojową, lukę bezpieczeństwa i lukę suwerenności państw. Ponad 20 krajów zadeklarowało już wsparcie dla nowej inicjatywy ONZ mającej budować zdolności w zakresie sztucznej inteligencji w krajach rozwijających się.

Co dalej po Genewie

Dialog w Genewie nie kończy się wiążącym traktatem, ale ma być pierwszym krokiem w kierunku stałego mechanizmu nadzoru nad AI na poziomie ONZ, na wzór rozwiązań wypracowanych wcześniej dla zmian klimatu czy broni jądrowej. Bezpośrednio po nim, od 7 do 10 lipca, w Genewie odbędzie się też szczyt ITU AI for Good, łączący dyskusję polityczną z prezentacją praktycznych zastosowań technologii.

Dla Polski i Unii Europejskiej wnioski z Genewy nakładają się na trwające już wdrażanie unijnego AI Act. Rosnący nacisk ONZ na globalne standardy może w praktyce oznaczać, że europejskie firmy będą musiały w kolejnych latach spełniać wymogi obowiązujące jednocześnie na kilku poziomach: krajowym, unijnym i międzynarodowym.

Źródła: UN News (news.un.org), Sekretarz Generalny ONZ (un.org)