USA cofnęły blokadę eksportową na najmocniejszy model Anthropic

Najmocniejszy publicznie dostępny model Anthropic, Claude Fable 5, wrócił do użytku na całym świecie 1 lipca, niemal trzy tygodnie po tym, jak administracja Trumpa objęła go kontrolą eksportową. To rzadki przypadek, w którym rząd USA potraktował dostęp do modelu językowego jak towar podwójnego zastosowania podlegający ograniczeniom eksportowym, na wzór regulacji znanych dotąd z uzbrojenia czy zaawansowanej kryptografii.

Skąd wzięła się blokada

Powodem był jailbreak opisany przez badaczy Amazona. Udało im się nakłonić Fable 5 do identyfikowania podatności w oprogramowaniu, a w jednym z testowanych przypadków model wygenerował gotowy kod eksploitu. 12 czerwca rząd USA nałożył w trybie natychmiastowym kontrolę eksportową na Fable 5 i bliźniaczy model Mythos 5, nakazując Anthropic ograniczenie dostępu dla obcokrajowców, zarówno przebywających w Stanach Zjednoczonych, jak i poza nimi.

Ponieważ Anthropic nie miał w tamtym momencie żadnego wiarygodnego sposobu weryfikacji obywatelstwa użytkownika w czasie rzeczywistym, firma zdecydowała się zawiesić dostęp do obu modeli dla wszystkich użytkowników na świecie, nie tylko dla obcokrajowców. Blokada objęła Claude Platform, Claude.ai, Claude Code oraz Claude Cowork, więc europejscy, w tym polscy, użytkownicy stracili dostęp do najmocniejszego modelu firmy razem z resztą świata.

Poprawka i warunki powrotu

W odpowiedzi Anthropic wdrożył ulepszony klasyfikator bezpieczeństwa celujący dokładnie w technikę obejścia opisaną przez badaczy Amazona. Firma podaje, że nowy mechanizm blokuje ten konkretny jailbreak w ponad 99 procentach przypadków, a zapytania zablokowane przez klasyfikator są automatycznie przekierowywane do modelu Claude Opus 4.8 zamiast Fable 5.

Kontrolę eksportową zniesiono 30 czerwca, a już następnego dnia Fable 5 wrócił do globalnej dostępności na wszystkich platformach Anthropic. Dostęp poprzez chmury partnerskie, czyli AWS, Google Cloud i Microsoft Foundry, jest przywracany stopniowo, firma zapewnia, że dzieje się to tak szybko, jak to możliwe.

Warunki dostępu po powrocie są zróżnicowane w zależności od planu. Użytkownicy Pro, Max, Team oraz części planów Enterprise mają Fable 5 wliczony do 50 procent tygodniowego limitu użycia do 7 lipca, po czym dalsze korzystanie wymaga wykupienia kredytów. Plan Premium Enterprise zachowuje pełny dostęp w ramach subskrypcji do 7 lipca bez dodatkowych opłat, a standardowy Enterprise musi korzystać z kredytów od razu.

Rosnąca pozycja rynkowa Anthropic

Cały epizod trafia w moment, w którym pozycja Anthropic na rynku wyraźnie rośnie. Roczny przychód firmy w ujęciu run-rate przekroczył według doniesień 30 miliardów dolarów, wobec około 9 miliardów dolarów na koniec 2025 roku, a Anthropic ma w tym zestawieniu wyprzedzać OpenAI pod względem deklarowanych przychodów, celując w rentowność już w 2029 roku.

Nowe ryzyko dla firm

Dla firm i programistów korzystających z modeli Anthropic sprawa pokazuje nowe ryzyko biznesowe, które nie ma nic wspólnego z jakością samego modelu. Dostęp do najmocniejszych narzędzi AI może zostać odcięty z dnia na dzień decyzją administracyjną, niezależnie od kraju użytkownika, jeśli dostawca nie potrafi technicznie odróżnić adresatów objętych ograniczeniem od reszty świata. To dodatkowy argument, by nie budować krytycznych procesów wyłącznie wokół jednego, najnowszego modelu.

Sprawa zbiega się też w czasie z zaostrzaniem unijnego AI Act, które od sierpnia nakłada nowe obowiązki na firmy działające w Polsce. W efekcie przedsiębiorstwa korzystające z czołowych modeli językowych muszą teraz jednocześnie śledzić zarówno amerykańską politykę eksportową, jak i europejskie wymogi regulacyjne, co jeszcze do niedawna było odrębnymi obszarami ryzyka prawnego.

Otwarte pozostaje pytanie, czy inne wiodące laboratoria AI, których modele osiągają podobny poziom zdolności do samodzielnego wyszukiwania i wykorzystywania podatności w oprogramowaniu, staną się kolejnym celem podobnych ograniczeń eksportowych ze strony administracji USA.

Źródła: Anthropic's Fable 5 is back after the Trump administration lifted export controls (axios.com), Redeploying Claude Fable 5 (anthropic.com), US lifts restrictions on Anthropic's powerful AI models Fable and Mythos (aljazeera.com)