Robot AGIBOT A2 Ultra trafił na UAM, będzie badał lęk pracowników przed AI

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu uruchomił badania z udziałem jednego z najbardziej zaawansowanych dostępnych na rynku robotów humanoidalnych. Maszyna trafiła do Tech & Work Psychology Lab na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki, gdzie psycholodzy pracy będą obserwować, jak ludzie reagują na obecność humanoidalnej maszyny w miejscu pracy.

Co konkretnie zbadają psycholodzy

Zespół z Zakładu Psychologii Pracy i Organizacji UAM chce sprawdzić, jak automatyzacja i sztuczna inteligencja wpływają na poczucie zagrożenia zawodowego oraz dobrostan psychiczny osób, które na co dzień pracują obok maszyn zdolnych wykonywać zadania dotąd zarezerwowane dla ludzi. W centrum uwagi znajdzie się lęk przed zastąpieniem przez technologię, czyli zjawisko coraz częściej opisywane w badaniach nad rynkiem pracy w kontekście postępującej automatyzacji.

Naukowcy nie ograniczą się do warunków laboratoryjnych. Eksperymenty przeprowadzone na uczelni mają być uzupełnione obserwacjami w rzeczywistych środowiskach pracy, co ma pozwolić na uchwycenie autentycznych, a nie wyłącznie deklaratywnych reakcji uczestników na obecność humanoidalnego robota.

Dzięki nowemu robotowi możemy obserwować rzeczywiste zachowania ludzi w kontakcie z humanoidalną maszyną - dr Jarosław Grobelny, Zakład Psychologii Pracy i Organizacji UAM

Dlaczego akurat AGIBOT

AGIBOT A2 Ultra należy do czołówki dostępnych komercyjnie robotów humanoidalnych. Ma wzrost zbliżony do przeciętnego dorosłego człowieka, 40 stopni swobody ruchu, w tym siedem na każde ramię i sześć na każdą nogę, a jego dłonie oferują sześć stopni swobody, co pozwala na precyzyjne chwytanie przedmiotów. Model wsławił się też rekordem Guinnessa za najdłuższy dystans przebyty pieszo przez robota humanoidalnego, przekraczający 106 kilometrów.

Dla badaczy psychologii pracy istotne jest właśnie to podobieństwo do człowieka. Im bardziej robot przypomina człowieka wyglądem i sposobem poruszania się, tym silniejsze mogą być reakcje emocjonalne osób, które się z nim spotykają, od ciekawości po dyskomfort. To zjawisko psychologowie badają od lat pod nazwą efektu niesamowitej doliny, ale rzadko mają dostęp do maszyny na tak zaawansowanym poziomie technicznym jak AGIBOT A2 Ultra.

Kontekst większej debaty o pracy i AI

Projekt UAM wpisuje się w szerszą, toczącą się w Polsce dyskusję o wpływie sztucznej inteligencji na zatrudnienie. Instytut Badań Strukturalnych i Międzynarodowy Fundusz Walutowy szacowały niedawno, że automatyzacja i AI mogą w najbliższej dekadzie zagrozić nawet kilku milionom miejsc pracy w Polsce, a kolejne analizy pokazywały, że polscy pracownicy uczą się korzystać z nowych narzędzi szybciej, niż firmy nadążają z inwestycjami w te technologie.

Do tej pory większość dostępnych danych o obawach pracowników pochodziła z sondaży i deklaracji, a nie z bezpośredniej obserwacji zachowań w kontrolowanych warunkach. Wprowadzenie do laboratorium fizycznego robota humanoidalnego, a nie tylko czatbota czy oprogramowania, ma dać badaczom możliwość rejestrowania reakcji, które trudno uchwycić w ankiecie, na przykład mowy ciała, unikania kontaktu czy zmian tempa pracy w obecności maszyny.

Współpraca międzynarodowa i dalsze plany

Prace zespołu z UAM prowadzone są we współpracy z partnerami zagranicznymi, choć uczelnia nie ujawniła na razie szczegółów tej współpracy ani harmonogramu poszczególnych etapów badań. Nie podano też, kiedy dokładnie rozpoczną się pierwsze sesje eksperymentalne z udziałem uczestników.

Dla polskiej nauki to jednak rzadka okazja, by badania nad relacją człowiek-robot prowadzić na sprzęcie z najwyższej półki, zamiast opierać się wyłącznie na symulacjach lub materiałach wideo prezentujących możliwości maszyn. Wyniki mogą mieć znaczenie praktyczne dla firm, które już teraz wdrażają robotykę i systemy AI w magazynach, produkcji czy obsłudze klienta i zastanawiają się, jak przygotować na to załogi.