Sejm zakończył prace nad ustawą o AI, komisja KRiBSI czeka na podpis prezydenta

Polska ma za sobą ostatni parlamentarny etap prac nad ustawą o systemach sztucznej inteligencji. 3 lipca Sejm rozpatrzył poprawki Senatu i skierował dokument na biurko prezydenta, co oznacza, że kraj jest o jeden podpis od uruchomienia krajowego nadzoru nad AI, wymaganego przez unijny AI Act.

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji to polska implementacja unijnego rozporządzenia AI Act, które sierpniowe terminy zaczyna egzekwować w całej Unii Europejskiej. Zamiast czekać do ostatniej chwili, polski rząd zdecydował się uruchomić własny mechanizm nadzoru z odpowiednim wyprzedzeniem, tworząc nowy urząd, który ma pilnować rynku, przyjmować skargi obywateli i prowadzić postępowania wobec firm łamiących przepisy.

Co robi nowa komisja

KRiBSI ma być dla systemów AI tym, czym UODO jest dla danych osobowych - krajowym regulatorem z realnymi uprawnieniami. Do jego zadań należeć będzie nadzór nad zgodnością systemów AI z przepisami, przyjmowanie zgłoszeń poważnych incydentów, prowadzenie postępowań administracyjnych i nakładanie kar na podmioty naruszające przepisy. Komisja będzie też jedynym punktem kontaktowym w relacjach z odpowiednikami z innych krajów UE, co ma zapobiec sytuacji, w której kilka krajowych urzędów jednocześnie prowadzi kontrole wobec tej samej firmy.

Ustawa przewiduje również piaskownice regulacyjne, czyli kontrolowane środowiska testowe dla innowacyjnych systemów AI, prowadzone pod nadzorem państwa. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mają być zwolnione z opłat za udział, co ma zachęcić mniejsze firmy do legalnego testowania rozwiązań zamiast wdrażania ich bez żadnej kontroli.

Droga przez Sejm i Senat

Rząd przyjął projekt 31 marca 2026, do Sejmu trafił 9 kwietnia. Pierwsze czytanie zakończyło się 11 czerwca zdecydowaną większością 421 głosów za, przy zaledwie 3 przeciw i 18 wstrzymujących się - rzadko spotykana zgoda ponad podziałami w sprawie regulacji technologicznych. Senat wniósł 25 poprawek 25 czerwca, z których Sejm przyjął 24, odrzucając jedną większością 405 do 13 przy 17 wstrzymujących się.

W trakcie prac komisyjnych spory dotyczyły przede wszystkim składu i sposobu wyboru kierownictwa komisji. Politycy opozycji chcieli, by szefa KRiBSI wybierano większością kwalifikowaną trzech piątych głosów, co wymagałoby szerszego porozumienia politycznego, oraz by w procedurze wyboru wiceprzewodniczących uczestniczyły zewnętrzne instytucje, w tym Rzecznik Praw Obywatelskich, prezesi PAN i Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Kto dziś wygrywa wyścig o sztuczną inteligencję, ten jutro wygrywa wyścig gospodarczy - Krzysztof Gawkowski, minister cyfryzacji

Głosy biznesu

Konfederacja Lewiatan chwali ambicję resortu cyfryzacji, by Polska znalazła się wśród pierwszych krajów UE wdrażających unijny akt, ale zwraca uwagę, że część przepisów wymaga dalszej dyskusji. Największe zastrzeżenia budzi zakres kompetencji nowego krajowego organu nadzoru wobec firm zagranicznych - w praktyce organy nadzoru różnych państw członkowskich mogą jednocześnie prowadzić kontrole i postępowania administracyjne wobec tego samego przedsiębiorstwa działającego na kilku rynkach naraz.

Dla polskich firm wdrażających systemy AI oznacza to, że po podpisaniu ustawy przez prezydenta pojawi się konkretny adresat skarg i pytań prawnych, ale też realne ryzyko kar administracyjnych za naruszenia. Dotychczas krajowy nadzór nad AI był rozproszony między różne instytucje bez jednego, wyraźnie wskazanego adresu.

Co dalej

Ustawa trafia teraz do prezydenta, który może ją podpisać, skierować do Trybunału Konstytucyjnego lub zawetować. Żadne z tych rozstrzygnięć nie zostało jeszcze ogłoszone. Do pełnego wdrożenia unijnego AI Act w Polsce pozostał niecały miesiąc - większość jego przepisów zacznie obowiązywać od 2 sierpnia 2026, a pełne wdrożenie ma nastąpić w 2027 roku, więc czasu na uruchomienie działającej komisji zostało niewiele.

Źródła: Sejm przyjął ustawę o sztucznej inteligencji. Komisja ds. AI i piaskownice regulacyjne dla firm (rp.pl), Koniec parlamentarnych prac nad ustawą o sztucznej inteligencji. Czas na ruch prezydenta (cyberdefence24.pl)