Chiny publikują plan globalnej współpracy nad sztuczną inteligencją

Chiny ogłosiły 17 lipca w Szanghaju dwa dokumenty programowe dotyczące sztucznej inteligencji: plan działania na rzecz międzynarodowej współpracy i rozwoju AI oraz plan działania na rzecz globalnego zarządzania etyką AI. Oba powstały przy okazji World AI Conference i towarzyszącego jej spotkania wysokiego szczebla poświęconego globalnemu zarządzaniu sztuczną inteligencją.

Plan współpracy i rozwoju wydały wspólnie chińska Narodowa Komisja Rozwoju i Reform oraz inne resorty. Drugi dokument, dotyczący etyki, powstał pod wspólnym kierownictwem Ministerstwa Przemysłu i Technologii Informacyjnych wraz z innymi zaangażowanymi stronami. Oba mają charakter deklaracji programowych, nie wiążących traktatów międzynarodowych.

Osiem obszarów działania

Plan współpracy i rozwoju rozpisuje działania w ośmiu obszarach: udostępnianiu danych, mocy obliczeniowej, budowie ekosystemów technologicznych, wzmacnianiu przemysłu, rozwoju talentów, tworzeniu wspólnych zasad i standardów, zarządzaniu oraz etyce sztucznej inteligencji. Dokument mówi wprost o dążeniu do 'szerszego dostępu do danych wysokiej jakości' dla partnerów międzynarodowych, szczególnie z krajów rozwijających się.

Równolegle opublikowano trzecią z rzędu edycję zbioru studiów przypadków poświęconych chińskiej współpracy międzynarodowej w dziedzinie AI, zawierającą dziesięć historii projektów realizowanych z partnerami zagranicznymi.

Symfonia zamiast solowego występu

Xi Jinping wykorzystał wystąpienie na konferencji do skrytykowania amerykańskich restrykcji eksportowych ograniczających Chinom dostęp do zaawansowanych chipów i technologii AI. Przywódca Chin mówił o 'nadmiernym rozciąganiu' względów bezpieczeństwa narodowego przez Waszyngton jako pretekście do blokowania rozwoju technologicznego rywala.

Rozwój sztucznej inteligencji nie powinien być solowym występem jednego kraju, lecz symfonią globalnej współpracy - Xi Jinping, przewodniczący Chin

Konkretne zobowiązania, jakie padły podczas przemówienia, obejmują wspomniane 5000 miejsc szkoleniowych z AI rozłożone na pięć lat oraz udostępnienie 30 krajom dostępu do chińskiego systemu meteorologicznego wykorzystującego sztuczną inteligencję do wczesnego ostrzegania przed zagrożeniami pogodowymi.

Kontekst instytucjonalny

Dzień przed publikacją obu planów, 16 lipca, 29 państw - w tym Rosja, Pakistan i Kazachstan - podpisało w Szanghaju porozumienie powołujące World Artificial Intelligence Cooperation Organisation, nową międzyrządową organizację z siedzibą w tym mieście. Nowe plany działania stanowią rozwinięcie tej inicjatywy o konkretny program merytoryczny.

Chińscy komentatorzy cytowani przez lokalne media podkreślają, że dokument ma budować model współpracy oparty na idei 'AI dla dobra wspólnego', a nie na rywalizacji technologicznej. Zhou Mi z Chińskiej Akademii Handlu Międzynarodowego i Współpracy Gospodarczej ocenił, że plan ma ustanowić model i filozofię współpracy w dziedzinie AI opartą na idei dobra wspólnego, a Pan Helin z Ministerstwa Przemysłu i Technologii Informacyjnych wskazał, że dokument pozycjonuje sztuczną inteligencję jako globalne dobro publiczne.

Co to znaczy dla reszty świata

Dla krajów rozwijających się, do których adresowana jest większość konkretnych zobowiązań, oferta Pekinu oznacza alternatywę wobec amerykańskiego ekosystemu AI, coraz trudniej dostępnego ze względu na kontrolę eksportu zaawansowanych chipów. Dla Unii Europejskiej i Polski dokument jest przede wszystkim sygnałem, że rywalizacja o wpływy regulacyjne i infrastrukturalne w AI przenosi się na kraje globalnego Południa, gdzie Bruksela dotąd nie zaproponowała porównywalnie konkretnej oferty.

Plany nie zawierają mechanizmów egzekwowania ani budżetu, co odróżnia je od unijnego AI Act czy amerykańskich programów eksportowych - są raczej deklaracją kierunku i zaproszeniem do dalszych bilateralnych porozumień, których szczegóły mają być dopracowywane w kolejnych miesiącach.