OpenAI proponuje rządowi USA 5 procent udziałów wartych 42,6 mld dolarów

Sam Altman przedstawił Białemu Domowi propozycję, w ramach której rząd Stanów Zjednoczonych otrzymałby 5 procent udziałów w OpenAI. Przy wycenie spółki na 852 miliardy dolarów z rundy finansowania w marcu 2026 roku, pakiet ten wart byłby około 42,6 miliarda dolarów. To jedna z najbardziej konkretnych dotąd propozycji podzielenia się zyskami z boomu na sztuczną inteligencję z państwem.

Rozmowy na szczycie władzy

Altman rozmawiał już o tym pomyśle bezpośrednio z prezydentem Trumpem, sekretarzem handlu Howardem Lutnickiem oraz sekretarzem skarbu Scottem Bessentem. Chce, aby podobne udziały oddały też inne czołowe firmy AI: Anthropic, Google i Meta, co w praktyce oznaczałoby częściowe uspołecznienie własności nad całą amerykańską branżą sztucznej inteligencji.

Fundusz wzorowany na Alasce

Koncepcja nie jest nowa dla Altmana. Od dawna promuje on ideę "funduszu dobrobytu publicznego" wzorowanego na Alaska Permanent Fund, funduszu inwestującym dochody z ropy naftowej i wypłacającym mieszkańcom stanu coroczną dywidendę. Altman argumentuje, że skoro sztuczna inteligencja ma generować ogromne zyski przy jednoczesnym ryzyku masowej utraty miejsc pracy, część tych zysków powinna trafiać bezpośrednio do obywateli w formie podobnego mechanizmu.

Propozycja pojawia się w momencie narastającej presji politycznej na wielkie firmy AI. Administracja Trumpa już wcześniej objęła około 10 procent udziałów w Intelu, więc pomysł państwowego udziału w kluczowych spółkach technologicznych nie jest dla niej obcy. Trump, pytany o rozmowy z Altmanem, nie potwierdził żadnego porozumienia, ale odniósł się do idei "partnerstwa z narodem" w pozytywnym tonie.

Sanders chce więcej

Reakcje polityczne są jednak podzielone. Senator Bernie Sanders określił propozycję jako dalece niewystarczającą i zaproponował znacznie ostrzejsze rozwiązanie: jednorazowy podatek w wysokości 50 procent od akcji OpenAI, Anthropic i xAI, argumentując, że 5 procent to ułamek realnych zysków, jakie te spółki mają wygenerować w najbliższych latach.

Kontrpropozycja Anthropic

Rywal OpenAI, Anthropic, zgłosił własną alternatywę nazywaną "cyfrową dywidendą", finansowaną z podatku nałożonego na sektor AI, a nie z oddania udziałów właścicielskich. Różnica jest istotna: podatek sektorowy trafia do budżetu państwa i podlega bieżącej polityce fiskalnej, podczas gdy udziały właścicielskie dają rządowi trwały wpływ na spółkę i udział w jej przyszłych zyskach lub stratach.

Rozmowy na temat podziału zysków z AI toczą się w kuluarach od początku 2025 roku, więc obecna propozycja jest kontynuacją znacznie dłuższego procesu, a nie nagłym pomysłem. Pozostaje niejasne, czy Google i Meta, spółki o odmiennej strukturze własnościowej i akcjonariacie niż OpenAI, w ogóle byłyby skłonne przystać na podobne warunki.

Echo w Europie i Polsce

Dla Polski i Unii Europejskiej temat ma znaczenie pośrednie, ale realne: podobne pomysły "dywidendy obywatelskiej" finansowanej z podatków od AI rozważa już Korea Południowa, a europejscy politycy od miesięcy dyskutują, jak opodatkować zyski wielkich firm technologicznych działających na kontynencie bez europejskich siedzib. Jeśli w USA powstanie precedens państwowego udziału we własności czołowych laboratoriów AI, temat ten szybko trafi też na agendę brukselską.

Na razie żadna z rozmów nie zakończyła się formalnym porozumieniem, a Altman sam przyznaje, że to etap wstępny. Kluczowe pytania na najbliższe miesiące to, czy inne firmy AI przystąpią do podobnego mechanizmu, jak dokładnie miałby wyglądać wehikuł zarządzający udziałami państwa oraz czy Kongres w ogóle zaakceptowałby taki model bez wywołania sporu o nacjonalizację prywatnego biznesu.

Źródła: OpenAI offers the US government a 5% ownership stake (euronews.com), Biały Dom z dywidendą z AI? OpenAI chce oddać państwu 5 proc. udziałów (bankier.pl)