Big tech zapłacił 3,5 miliarda dolarów kar za trenowanie AI na danych bez zgody

Anthropic, Meta, Google, Apple, Amazon, OpenAI i Clearview AI zapłaciły łącznie 3,5 miliarda dolarów kar i ugód za naruszenia związane z rozwojem sztucznej inteligencji od 2022 roku. Wynika to z analizy dziesięciu spraw regulacyjnych i sądowych opublikowanej przez firmę Surfshark, którą jako pierwsza na polskim rynku opisała Rzeczpospolita.

Kto zapłacił najwięcej

Największą pojedynczą karę w zestawieniu Surfshark otrzymał Anthropic - 1,5 miliarda dolarów w 2025 roku za wykorzystanie pirackich kopii książek do trenowania swoich modeli językowych. Tuż za nim uplasowała się Meta, ukarana w 2024 roku kwotą 1,4 miliarda dolarów za zbieranie wizerunków twarzy do systemów rozpoznawania biometrycznego bez zgody użytkowników. Google zapłaciło 291 milionów dolarów w 2024 roku za trenowanie modeli na materiałach objętych prawem autorskim bez licencji.

Apple otrzymało w 2026 roku karę 250 milionów dolarów - to jedyny przypadek w zestawieniu niezwiązany bezpośrednio z danymi treningowymi, lecz z wprowadzającym w błąd marketingiem możliwości AI. Amazon zapłacił 25 milionów dolarów w 2023 roku za przechowywanie nagrań głosowych dzieci wykorzystywanych do trenowania asystenta Alexa.

Clearview AI unika płacenia

Szczególnym przypadkiem pozostaje Clearview AI, firma zajmująca się rozpoznawaniem twarzy, która jako pierwsza w zestawieniu - już w 2022 roku - została ukarana za masowe pobieranie zdjęć twarzy do budowy swojej bazy danych. Cztery europejskie urzędy ochrony danych - holenderski, włoski, francuski i grecki - nałożyły na nią łącznie około 105 milionów dolarów kar. Firma nie zapłaciła jednak żadnej z nich, argumentując, że nie podlega jurysdykcji europejskiej.

Przypadek OpenAI pokazuje z kolei, że kary regulacyjne nie zawsze się utrzymują. Włoski urząd ochrony danych nałożył na firmę w 2024 roku karę 17 milionów dolarów za trenowanie ChatGPT bez odpowiedniej podstawy prawnej i naruszenie wymogów przejrzystości, jednak w 2026 roku sąd tę karę anulował.

Co grozi firmom w Europie

Unijny AI Act, który wszedł w życie 1 sierpnia 2024 roku, przewiduje znacznie surowsze progi kar niż te nałożone dotychczas. Za stosowanie zakazanych praktyk AI - takich jak szkodliwa manipulacja, scoring społeczny czy masowe rozpoznawanie twarzy - firmom grozi kara do 35 milionów euro albo 7 procent całkowitego rocznego światowego obrotu, w zależności od tego, która wartość jest wyższa. Naruszenia innych obowiązków, w tym dotyczących systemów wysokiego ryzyka, mogą kosztować do 15 milionów euro lub 3 procent obrotu, a nieprawidłowe informacje przekazane regulatorom - do 7,5 miliona euro lub 1 procent obrotu.

Harmonogram wdrażania rozporządzenia rozciąga się na kolejne lata - zasady dotyczące modeli ogólnego przeznaczenia obowiązują od sierpnia 2025 roku, przepisy o przejrzystości i oznaczaniu treści AI wejdą w życie 2 sierpnia 2026 roku, a pełne wymogi dla systemów wysokiego ryzyka w edukacji, zatrudnieniu i biometrii zaczną obowiązywać od grudnia 2027 roku.

Znaczenie dla polskiego rynku

Dla polskich firm wdrażających rozwiązania oparte na modelach dużych dostawców zestawienie Surfshark to sygnał, że koszty niezgodności z przepisami o danych mogą być wielokrotnie wyższe niż koszty samego wdrożenia AI. Polska powołała już Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, której projekt uchwalono 31 marca 2026 roku, co ma przygotować krajowy rynek na pełne wejście w życie unijnych przepisów o przejrzystości i oznaczaniu treści generowanych przez AI w sierpniu 2026 roku.

Autorzy raportu Surfshark zaznaczają, że dotychczasowe kary to dopiero początek fali regulacyjnej - kolejne postępowania są w toku, a wejście w życie pełnych wymogów AI Act w najbliższych latach może znacząco zwiększyć zarówno liczbę, jak i wysokość nakładanych sankcji wobec firm rozwijających systemy sztucznej inteligencji na europejskim rynku.

Źródła: Rzeczpospolita/Parkiet (parkiet.com), TechRadar (techradar.com), Digital Information World (digitalinformationworld.com)