Szef Banku Rozrachunków Międzynarodowych ostrzega przed bańką na inwestycjach w AI

Szef Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) ostrzegł, że tempo i skala obecnego boomu inwestycyjnego w sztuczną inteligencję zasługują na ostrożność, a finansowanie tych wydatków długiem może zagrozić stabilności globalnego systemu finansowego. Pablo Hernandez de Cos wygłosił te słowa w przemówieniu zatytułowanym "Artificial Intelligence, Growth and Financial Stability Challenges: Central Banks" na konferencji zorganizowanej przez indyjski bank centralny 10 września 2026 roku.

Ostrzeżenie z Bazylei

Hernandez de Cos, który stoi na czele instytucji nazywanej niekiedy "bankiem centralnym banków centralnych", nie twierdzi, że krach jest nieunikniony. Zwraca jednak uwagę, że skala kapitału napływającego do sektora AI zaczyna przypominać wcześniejsze epizody spekulacyjne w historii gospodarczej, gdy entuzjazm inwestorów wyprzedził realne zwroty z inwestycji.

I do not say that this is where the AI boom must lead. But the scale and speed of the current investment boom, and the weight of expected commercial returns, do warrant some caution - Pablo Hernandez de Cos, szef Banku Rozrachunków Międzynarodowych

Szef BIS przywołał trzy historyczne analogie: gorączkę budowy kanałów i linii kolejowych w XIX wieku, elektryfikację przełomu XIX i XX wieku oraz bańkę internetową sprzed niemal dwóch dekad. We wszystkich tych przypadkach, jak zauważył, do sektora napłynęło więcej kapitału, niż ostatecznie uzasadniały zwroty z inwestycji, a następująca korekta miała skutki odczuwalne w całej gospodarce.

All drew in more capital than eventual returns could justify. In each of these cases, the eventual correction that followed had economy-wide implications - Pablo Hernandez de Cos, szef Banku Rozrachunków Międzynarodowych

Dług zamiast zysków

Kluczowym elementem ostrzeżenia jest sposób finansowania obecnego boomu. Wydatki kapitałowe największych firm technologicznych na infrastrukturę AI rosną szybciej niż ich bieżące zarobki i przepływy pieniężne, co zmusza je do sięgania po dług oraz finansowanie z sektora prywatnego kredytu. Hernandez de Cos zwrócił uwagę, że taka struktura finansowania jest znacznie mniej przejrzysta niż klasyczne finansowanie kapitałowe, co utrudnia ocenę realnej skali ryzyka rozproszonego w systemie.

Ponieważ notowane w USA spółki technologiczne odpowiadają za dużą część globalnej kapitalizacji giełdowej, ewentualna korekta wycen nie pozostałaby ograniczona do rynku amerykańskiego. Szef BIS podkreślił, że skutki mogłyby rozprzestrzenić się globalnie, uderzając w rynki wschodzące i kraje silnie powiązane z amerykańskim systemem finansowym.

With U.S. stocks accounting for a large share of global equity markets, the effects could propagate globally - Pablo Hernandez de Cos, szef Banku Rozrachunków Międzynarodowych

Nie tylko krytyka

Przemówienie nie było jednostronnie pesymistyczne. Hernandez de Cos przyznał, że obietnica AI jako źródła wzrostu produktywności jest realna, powołując się na badania pokazujące wzrost efektywności w konkretnych zadaniach zawodowych, takich jak programowanie, doradztwo czy pisanie profesjonalnych tekstów, sięgający od 10 do 65 procent. Zastrzegł jednak, że długoterminowy wpływ tej technologii na gospodarkę zależy od decyzji politycznych, jakości infrastruktury energetycznej i tego, czy zyski z produktywności trafią do szerokiego grona pracowników, czy skoncentrują się w wąskiej grupie firm.

Kolejne ostrzeżenie w tym samym tonie

To nie pierwsze ostrzeżenie płynące z BIS w tym roku. Instytucja już w czerwcu 2026 roku publikowała raport porównujący obecną sytuację do bańki dotcomowej i ostrzegający przed nieprzejrzystymi transakcjami finansowymi między gigantami AI, ich pożyczkodawcami i producentami układów scalonych. Wrześniowe przemówienie rozszerza tamte wnioski o nowe dane liczbowe i wprost adresuje bankierów centralnych zebranych na konferencji w Indiach, sugerując, że temat będzie obecny w agendzie nadzorców finansowych na całym świecie.

Dla banków centralnych, jak zaznaczył Hernandez de Cos, sztuczna inteligencja nie zmienia formalnie mandatów polityki pieniężnej, ale znacząco utrudnia odczytywanie sygnałów gospodarczych, ponieważ jednocześnie oddziałuje na popyt, podaż i rynki finansowe. To sprawia, że tradycyjne narzędzia analizy koniunktury mogą dawać niepełny obraz sytuacji w gospodarkach silnie eksponowanych na inwestycje w AI.

Co to oznacza dla inwestorów

Dla polskich inwestorów i firm zaangażowanych pośrednio w łańcuch dostaw AI, na przykład producentów komponentów czy dostawców usług chmurowych, ostrzeżenie z Bazylei jest sygnałem, że globalni regulatorzy zaczynają traktować koncentrację kapitału wokół kilku amerykańskich gigantów technologicznych jako ryzyko systemowe, a nie tylko temat debat branżowych. Ewentualne spowolnienie tempa wydatków kapitałowych hiperskalerów mogłoby uderzyć w cały łańcuch poddostawców, od producentów serwerów po firmy energetyczne budujące centra danych.