Raport Factorial: 78 proc. pracowników używa AI w pracy, ale tylko 43 proc. firm przeszkoliło cały zespół

Polskie firmy wdrażają sztuczną inteligencję szybciej, niż uczą pracowników, jak z niej korzystać. Z nowego raportu europejskiej platformy HR Factorial wynika, że 78 procent zatrudnionych używa już AI w codziennych obowiązkach, a mimo to tylko 43 procent firm przeszkoliło z tych narzędzi całą załogę.

Raport nosi tytuł "Ukryta siła sztucznej inteligencji" i powstał na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego przez Factorial, europejską platformę do zarządzania zasobami ludzkimi wykorzystującą AI. Autorzy zestawili deklaracje pracowników z danymi o tym, jak organizacje faktycznie zarządzają wdrażaniem nowych narzędzi.

Rozjazd między użyciem a kontrolą

Kluczowy wniosek raportu dotyczy tempa. W ciągu trzech lat odsetek firm, które wdrożyły lub wdrażają AI, wzrósł z 62 do 77 procent. Równolegle rosło użycie narzędzi przez samych pracowników, którzy sięgają po chatboty i asystentów AI niezależnie od tego, czy pracodawca formalnie na to pozwolił i przeszkolił z bezpiecznego korzystania.

Tylko 55 procent firm ma spisaną, formalną strategię wykorzystania AI, a 29 procent dopiero nad nią pracuje. Jeszcze gorzej wygląda etap wdrażania konkretnych zasad korzystania z narzędzi: 71 procent organizacji rozpoczęło ten proces, ale 16 procent go przerwało, a 8 procent dopiero planuje zabrać się za temat.

Pracownicy nie boją się AI, boją się utraty kontroli

Z badania wynika, że pracownicy nie odrzucają nowych narzędzi. Aż 78 procent deklaruje gotowość powierzenia AI podejmowania decyzji, choć 48 procent zastrzega, że chce mieć możliwość weryfikacji wyników, a 30 procent ogranicza to zaufanie wyłącznie do zadań powtarzalnych. Jednocześnie tylko 42 procent respondentów przyznaje, że rozumie, jak działają modele, z których korzysta na co dzień.

Kupujemy innowacje szybciej, niż uczymy się nad nimi panować - Tomasz Wykowski, Country Manager Poland, Factorial

Wykowski zwraca uwagę, że problemem nie jest sam entuzjazm wobec AI, lecz brak procedur, które nadążałyby za jego tempem. W innej wypowiedzi cytowanej w raporcie dodaje, że lęk pracowników dotyczy nie tyle samej technologii, co utraty wpływu na własną pracę.

Pracownicy wcale nie boją się samej sztucznej inteligencji, boją się utraty kontroli - Tomasz Wykowski, Country Manager Poland, Factorial

Bezpieczeństwo danych pod znakiem zapytania

Raport wskazuje też na lukę w obszarze cyberbezpieczeństwa. Choć 96 procent firm deklaruje, że przeprowadziło jakąś formę analizy ryzyka związanego z AI, ponad jedna trzecia przyznaje, że zakres realnej kontroli nad tym, jakie dane trafiają do narzędzi AI, pozostaje ograniczony. To zjawisko pokrywa się z tym, co inne badania określają jako "shadow AI" - używanie przez pracowników prywatnych kont i aplikacji AI bez wiedzy działu IT, często do przetwarzania danych firmowych lub klienckich.

Podobny obraz rysują dane Microsoftu i LinkedIn z indeksu Work Trend Index, według których 75 procent pracowników biurowych na świecie korzysta z AI w pracy, a 78 procent z nich robi to za pomocą własnych, niezatwierdzonych narzędzi. Skala zjawiska rośnie także w samych systemach monitorujących ruch sieciowy w firmach, gdzie liczba zapytań do generatywnej AI wzrasta z miesiąca na miesiąc kilkukrotnie.

Co to oznacza dla firm w Polsce

Dla polskich pracodawców raport Factorial jest sygnałem, że sama decyzja o zakupie licencji na narzędzia AI nie wystarczy. Bez szkoleń obejmujących całą organizację i jasnych zasad dotyczących danych firmy ryzykują sytuację, w której technologia jest już częścią codziennej pracy, ale nikt formalnie nie odpowiada za to, jak jest wykorzystywana.

Autorzy raportu rekomendują, by firmy traktowały szkolenia z AI nie jako jednorazowe wdrożenie, lecz stały element rozwoju kompetencji, obejmujący zarówno obsługę narzędzi, jak i świadomość ryzyka związanego z bezpieczeństwem danych oraz odpowiedzialnością za decyzje podejmowane z udziałem algorytmów.