Kierowca z Zabrza posłuchał rady AI ws. mandatu, zapłacił osiem razy więcej

Trzydziestoletni kierowca zatrzymany przez zabrzańską drogówkę na alei Korfantego za przekroczenie prędkości o 14 kilometrów na godzinę miał do wyboru prosty scenariusz: przyjąć proponowany przez policjantów mandat w wysokości 100 złotych albo odmówić i przenieść sprawę do sądu. Zanim podjął decyzję, zapytał o radę popularne narzędzie sztucznej inteligencji. Sugestia AI kosztowała go ostatecznie osiem razy więcej, niż zapłaciłby na miejscu.

Co się wydarzyło

Do zatrzymania doszło podczas rutynowej kontroli drogowej. Policjanci zmierzyli prędkość pojazdu i stwierdzili przekroczenie limitu o 14 kilometrów na godzinę, co zgodnie z obowiązującym taryfikatorem kwalifikowało się do mandatu w wysokości 100 złotych. Kierowca miał prawo przyjąć karę na miejscu i zakończyć sprawę od razu, bez dalszych konsekwencji.

Zamiast tego mężczyzna zdecydował się skonsultować sytuację z chatbotem AI. Artykuł źródłowy nie precyzuje, jakiego konkretnie narzędzia użył ani jaką dokładnie argumentację przedstawiła sztuczna inteligencja - wiadomo jedynie, że rada sprowadzała się do odmowy przyjęcia mandatu.

Droga do sądu

Po odmowie kierowcy policjanci nie mieli innego wyjścia niż skierować sprawę do sądu, co jest standardową procedurą w takich przypadkach. Zgodnie z polskim prawem odmowa przyjęcia mandatu nie oznacza uniknięcia odpowiedzialności - przenosi jedynie decyzję o winie i wysokości kary z funkcjonariusza na sąd, który nie jest związany pierwotnie proponowaną kwotą.

Sąd rozpoznający sprawę uznał kierowcę za winnego popełnienia wykroczenia drogowego. Zamiast spodziewanego uniewinnienia lub utrzymania niskiej kwoty, wymierzył grzywnę w wysokości 800 złotych - ośmiokrotnie wyższą niż pierwotny mandat.

Odmowa przyjęcia mandatu nie zwalnia z odpowiedzialności, a jedynie przekazuje sprawę do rozstrzygnięcia sądowi - zabrzańska policja

Dlaczego rada AI zawiodła

Przypadek pokazuje typowe ograniczenie ogólnych chatbotów AI w sprawach prawnych: modele językowe potrafią sformułować przekonująco brzmiącą argumentację, ale nie znają lokalnej praktyki orzeczniczej konkretnego sądu, statystyk wyroków w podobnych sprawach ani faktycznego ryzyka finansowego związanego z przegraną. W przeciwieństwie do prawnika, chatbot nie ponosi żadnej odpowiedzialności za skutki swojej porady.

Polskie prawo przewiduje, że w przypadku skierowania sprawy o wykroczenie drogowe do sądu, kara może być zarówno niższa, jak i znacząco wyższa od pierwotnie proponowanego mandatu - w skrajnych przypadkach grzywna za odmowę przyjęcia mandatu może sięgnąć nawet 30 tysięcy złotych, do czego dochodzą jeszcze koszty postępowania sądowego.

Nie pierwszy taki przypadek

To nie pierwsza sytuacja, w której porada sztucznej inteligencji w sprawach administracyjnych czy prawnych kończy się nieoczekiwanie. Wcześniej głośno było o hiszpańskim adwokacie ukaranym za powoływanie się w apelacji na 48 zmyślonych przez AI wyroków - w obu przypadkach problemem okazało się bezkrytyczne zaufanie do odpowiedzi chatbota bez weryfikacji u specjalisty.

Różnica polega na tym, że w Zabrzu chodziło o zwykłego obywatela bez wykształcenia prawniczego, który podjął decyzję dotyczącą własnych pieniędzy na podstawie sugestii ogólnodostępnego narzędzia, traktując je jak zamiennik konsultacji prawnej.

Co to oznacza dla kierowców

Sprawa jest praktyczną przestrogą dla wszystkich, którzy traktują chatboty AI jako źródło porad prawnych bez dodatkowej weryfikacji. Zanim ktoś zdecyduje się odmówić przyjęcia mandatu, wciąż warto skonsultować sprawę z prawnikiem albo przynajmniej sprawdzić, jak w praktyce kończą się podobne sprawy w sądzie właściwym dla danego miejsca - czego żaden ogólny model językowy nie jest w stanie wiarygodnie ocenić.