OpenAI wycofuje się ze sponsoringu matematycznego wydarzenia na Caltech po liście 25 laureatów Medalu Fieldsa

Spór między OpenAI a częścią środowiska matematycznego przeszedł w tym tygodniu na nowy poziom. W czwartek 10 września 2026 roku firma ogłosiła wycofanie sponsoringu konkursu Mathathon organizowanego przez Caltech, a dzień później swój podpis pod osobnym listem otwartym złożyło 25 matematyków, z których każdy jest laureatem Medalu Fieldsa, najbardziej prestiżowego wyróżnienia w tej dziedzinie.

Mathathon miał być konkursem, w którym drużyny przez 40 godzin pracują nad otwartymi problemami badawczymi przy pomocy dużych modeli językowych, korzystając z tokenów finansowanych przez sponsorów. Pierwsza runda była zaplanowana na 30 października na terenie Caltech. OpenAI i Anthropic jako sponsorzy mieli dostarczyć łącznie 2 miliony dolarów w kredytach obliczeniowych, z czego OpenAI odpowiadało za połowę budżetu na każdą drużynę.

Dwa listy, dwa zarzuty

Krytyka wydarzenia przyszła z dwóch stron. Pierwszy list, opublikowany na stronie proofsandprompts.com przez obecnych i byłych matematyków związanych z Caltech, zarzucił firmom AI prowadzenie działań określonych jako kampania dezinformacji naukowej i ostrzegł przed zjawiskiem nazwanym slop mathematics, czyli generowanymi przez AI wynikami, które wyglądają wiarygodnie, ale nie wnoszą nic do rozwoju wiedzy matematycznej.

Drugi list, hostowany pod adresem mathandai.org, podpisało 25 matematyków, z których każdy otrzymał Medal Fieldsa. Dokument nie krytykuje wprost samego wydarzenia na Caltech, lecz szerzej opisuje napięcie między tym, na co optymalizują modele AI, czyli szybkie produkowanie prawdziwych twierdzeń, a tym, czemu ma służyć matematyka jako dyscyplina: rozwijaniu rozumienia pojęciowego, wglądu i kształceniu kolejnych pokoleń badaczy.

Often these solutions are announced in a rush, leaving no time for a proper writeup - z listu otwartego 25 laureatów Medalu Fieldsa, mathandai.org

As in all creative professions, this raises severe attribution and plagiarism questions - z listu otwartego 25 laureatów Medalu Fieldsa, mathandai.org

Reakcja OpenAI

OpenAI zdecydowało się wycofać z roli sponsora Mathathonu po krytyce ze strony badaczy związanych z Caltech. Decyzję na platformie X ogłosił w czwartek 10 września Dan Roberts z OpenAI, który napisał, że firma dostrzega, iż szybki postęp AI w matematyce jest wywrotowy dla dotychczasowych zasad panujących w tej dziedzinie.

We recognize that the rapid progress of AI in mathematics is disruptive - Dan Roberts, OpenAI

Rzecznik organizatorów Mathathonu przekazał, że mimo utraty jednego z głównych sponsorów wydarzenie odbędzie się bez większych zmian, ponieważ trwają już rozmowy z innymi firmami gotowymi wyłożyć podobną kwotę na drużynę. Organizatorzy podkreślili, że nie spodziewają się, by wycofanie OpenAI istotnie wpłynęło na przebieg konkursu.

Tło sporu: Navier-Stokes i zarzuty Buckmastera

Napięcie narosło po tym, jak OpenAI ogłosiło rozwiązanie problemu Naviera-Stokesa, jednego z siedmiu Problemów Milenijnych. Profesor Tristan Buckmaster z New York University oskarżył wcześniej OpenAI o wywieranie presji, by nie przyznawał należnych zasług współpracownikowi związanemu z Anthropic, oraz zasugerował, że firma mogła wykorzystać jego wspólną pracę prowadzoną z użyciem Codexa do wypracowania własnego dowodu w trakcie weekendowego maratonu obliczeniowego. Sam dowód OpenAI pozostaje niezweryfikowany przez niezależnych matematyków.

List 25 laureatów Medalu Fieldsa nawiązuje też do wcześniejszej Deklaracji z Lejdy, opublikowanej w czerwcu 2026 roku pod adresem leidendeclaration.ai, w której środowisko matematyczne ostrzegało przed zagrożeniem dla wartości charakterystycznych dla pracy naukowej: weryfikowalnego dowodu, właściwego przypisania autorstwa i niezależności od interesów komercyjnych.

Co to znaczy dla branży

Sprawa pokazuje, że konflikt o metody pracy laboratoriów AI przenosi się z pojedynczych sporów o autorstwo na poziom instytucjonalny, gdzie firmy tracą partnerstwa i sponsoringi wskutek nacisku środowiska naukowego. Dla firm takich jak OpenAI i Anthropic, które chętnie prezentują rozwiązywanie trudnych problemów matematycznych jako dowód postępu swoich modeli, publiczny sprzeciw laureatów Medalu Fieldsa jest wizerunkowo kosztowny, niezależnie od tego, czy poszczególne zarzuty o przywłaszczenie pracy zostaną potwierdzone.

Dla polskich naukowców i uczelni śledzących te doniesienia sprawa jest sygnałem, że kwestie przypisania autorstwa przy pracach powstających z pomocą modeli AI będą wymagały jasnych zasad jeszcze zanim podobne spory pojawią się lokalnie. Rosnąca liczba sygnatariuszy dokumentów takich jak Deklaracja z Lejdy czy list z mathandai.org sugeruje, że środowisko matematyczne chce wypracować wspólne standardy, zanim komercyjny wyścig laboratoriów AI na dobre ukształtuje praktykę publikacyjną w tej dziedzinie.