Al-Kaida szkoli bojowników w obsłudze dronów i AI w obozach w Afganistanie

Dwadzieścia pięć lat po atakach z 11 września Al-Kaida ponownie prowadzi obozy szkoleniowe w Afganistanie, a do programu zajęć znanego z lat 90. dodano nowe elementy: szyfrowaną komunikację, sztuczną inteligencję i drony. Tak wynika z ustaleń dziennika Washington Post, opartych na źródłach wywiadowczych i raporcie zespołu monitorującego ONZ, opisywanych 12 września 2026 roku przez polskie media.

Rdzeniem doniesień jest artykuł Washington Post, który opisuje powrót Al-Kaidy do afgańskich obozów opuszczonych po dwóch dekadach amerykańskich operacji antyterrorystycznych. Gazeta powołuje się na amerykańskich i zachodnich urzędników wywiadu oraz na organizację ONZ monitorującą sieci terrorystyczne. Informacje trafiły do polskich odbiorców za pośrednictwem depeszy PAP, cytowanej między innymi przez portal Wszystko co najważniejsze oraz Niezalezna.pl.

Nowe elementy szkolenia

Podstawa programowa obozów pozostaje podobna do tej z lat 90.: obsługa broni strzeleckiej, praca z materiałami wybuchowymi i taktyka partyzancka, znane tysiącom rekrutów przechodzących szkolenia jeszcze przed 2001 rokiem. Do tego zestawu dołączyły jednak, jak podają Washington Post i cytujące go polskie redakcje, zajęcia z wykorzystania szyfrowania, sztucznej inteligencji, dronów i innych technologii, które w roku ataków na World Trade Center dopiero raczkowały.

Artykuły nie precyzują, w jakim zakresie bojownicy uczą się obsługi tych technologii, ani czy chodzi o użycie dronów jako broni, narzędzia rozpoznania, czy propagandy generowanej przez sztuczną inteligencję. To ogólne stwierdzenie o poszerzeniu programu szkoleń, oparte na relacjach urzędników wywiadu, nie na jawnym raporcie z pełnym opisem metodyki.

Skala i struktura organizacji

Mimo rozbudowy infrastruktury, sama organizacja rdzenia Al-Kaidy w Afganistanie jest niewielka liczebnie. Colin Smith, koordynator zespołu monitorującego ONZ, oszacował, że do ścisłych struktur należy prawdopodobnie nie więcej niż sto osób. Zmienił się jednak charakter działania grupy - zamiast samodzielnie przeprowadzać operacje, Al-Kaida pełni obecnie funkcję doradczą wobec innych ugrupowań.

Nie zapomnieli o nas - Bruce Hoffman, ekspert do spraw terroryzmu, Uniwersytet Georgetown

Bruce Hoffman ocenił, że obecne grupy nie realizują strategii sprzed 11 września, zakładającej uderzanie w tak zwanego dalekiego wroga, czyli państwa zachodnie, a stawiają na sukcesy lokalne i regionalne, licząc, że pomogą im one odzyskać dawną dynamikę.

Przykładem tej doradczej roli jest, według raportu ONZ z 2024 roku, prowincja Kunar, gdzie członkowie Al-Kaidy szkolili zamachowców-samobójców z Tehrik-i-Taliban Pakistan, ugrupowania dążącego do zbudowania własnego państwa islamskiego, które w Afganistanie liczy według cytowanych szacunków około siedmiu tysięcy bojowników. Islamistyczne bazy szkoleniowe, należące do różnych, czasem rywalizujących ze sobą grup, działają w co najmniej czternastu z trzydziestu czterech afgańskich prowincji.

Rola talibów i przywództwo

Rozbudowa obozów była możliwa dzięki powrotowi talibów do władzy w 2021 roku. Jak ujęto to w raporcie ONZ, talibowie stworzyli dla Al-Kaidy sprzyjające warunki, pozwalające organizacji skonsolidować siły przy wykorzystaniu bezpiecznych kryjówek i obozów szkoleniowych rozmieszczonych na terenie całego kraju. Na czele Al-Kaidy stoi obecnie Saif al-Adel, Egipcjanin, który przybył do Afganistanu w 1988 roku i współtworzył tamtejsze obozy szkoleniowe jeszcze w latach 90. Według cytowanych urzędników prawdopodobnie wciąż przebywa w Iranie, a nie w samym Afganistanie.

Eksperci zwracają przy tym uwagę, że priorytety grup szkolących się dziś w Afganistanie różnią się od tych z okresu przed atakami na World Trade Center. Obecnie koncentrują się bardziej na konfliktach regionalnych, na przykład w Pakistanie czy Azji Centralnej, niż na organizowaniu złożonych spisków wymierzonych bezpośrednio w Stany Zjednoczone czy Europę.

Co to znaczy dla oceny zagrożenia

Dla polskich i europejskich służb ustalenia Washington Post są sygnałem, że infrastruktura szkoleniowa w Afganistanie odbudowuje się mimo dwóch dekad operacji antyterrorystycznych, a nowe technologie, w tym sztuczna inteligencja i drony, wchodzą do programu obok tradycyjnych umiejętności wojskowych. Artykuły, na których oparte są te doniesienia, nie podają jednak nazwisk konkretnych urzędników wywiadu poza Colinem Smithem z ONZ, a opis wykorzystania AI i dronów pozostaje ogólny, bez danych o konkretnych modelach czy zastosowaniach.