Cyfrowa Polska proponuje MEN krajowe zasady użycia AI w szkołach

Związek Cyfrowa Polska przekazał Ministerstwu Edukacji Narodowej i sejmowym komisjom edukacji oraz cyfryzacji dokument "Od sprzętu do kompetencji", w którym postuluje wprowadzenie ogólnopolskich zasad korzystania ze sztucznej inteligencji w szkołach oraz nową funkcję koordynatora cyfrowego. To odpowiedź branży technologicznej na lata programów, które kupowały sprzęt, ale nie zapewniały pieniędzy na jego utrzymanie ani szkolenia nauczycieli.

Co proponuje branża

Związek Cyfrowa Polska, organizacja zrzeszająca firmy z sektora cyfrowego i nowych technologii, opublikował dokument będący podsumowaniem lat obserwacji, jak polskie szkoły radzą sobie z wdrażaniem technologii. Wnioski trafiły formalnie do resortu edukacji oraz do komisji parlamentarnych zajmujących się edukacją i cyfryzacją, co oznacza, że postulaty mają realną szansę wpłynąć na przygotowywane przepisy.

Kluczowy problem, na który wskazuje dokument, to rozjazd między zakupami sprzętu a możliwością jego utrzymania. Przez lata rządowe programy finansowały głównie jednorazowe wyposażenie pracowni, nie zostawiając szkołom środków na serwis, aktualizacje oprogramowania czy licencje w kolejnych latach.

Siedem kierunków zmian

Pierwszy postulat dotyczy stworzenia stałego mechanizmu finansowania infrastruktury cyfrowej, który obejmowałby nie tylko zakup sprzętu, ale też jego serwis, aktualizacje systemów, licencje oraz usługi chmurowe. Drugi to profesjonalizacja zarządzania IT w szkołach, bo według związku spora część sprzętu kupionego w ramach wcześniejszych programów nie jest w pełni wykorzystywana z braku centralnego nadzoru.

Trzeci postulat to pilotaż zupełnie nowej funkcji w szkole, czyli koordynatora cyfrowego. Taka osoba odpowiadałaby za infrastrukturę IT, pomagała nauczycielom wdrażać nowe technologie na lekcjach i koordynowała rozwój kompetencji cyfrowych w placówce. Czwarty i piąty postulat dotyczą bezpośrednio nauczycieli, czyli praktycznych szkoleń z obsługi narzędzi cyfrowych i wsparcia metodycznego, w tym umiejętności związanych ze sztuczną inteligencją.

Wytyczne do AI na lekcjach

Najbardziej konkretny postulat dotyczący sztucznej inteligencji to stworzenie ogólnopolskich wytycznych regulujących jej użycie w szkołach. Dokument wskazuje, że nauczyciele potrzebują jasnych zasad bezpieczeństwa i etyki, a także praktycznych wskazówek, jak wykorzystywać AI podczas prowadzenia lekcji i oceniania uczniów, zamiast radzić sobie z tym w pojedynkę.

Pozostałe dwa postulaty dotyczą uczniów: rozwijania krytycznego myślenia i umiejętności weryfikowania informacji online oraz edukacji w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Związek argumentuje, że w świecie, w którym AI generuje gotowe odpowiedzi, umiejętność samodzielnego wnioskowania staje się kompetencją kluczową, a nie dodatkiem do programu.

Nawet najlepiej wyposażona szkoła nie wykorzysta potencjału technologii bez odpowiednio przygotowanych nauczycieli - Michał Kanownik, prezes Związku Cyfrowa Polska

Rachunek za wcześniejsze programy

Dokument przypomina skalę dotychczasowych wydatków państwa na cyfryzację edukacji. Program Cyfrowy Uczeń pochłonął 1,7 miliarda złotych, Laboratoria AI 1,8 miliarda złotych, a Pracownie STEM pół miliarda złotych. Mimo tych kwot związek ocenia, że bez systemowego finansowania utrzymania i szkoleń efekty tych inwestycji będą się z czasem rozmywać.

Dla polskich szkół i samorządów, które w dużej mierze odpowiadają za utrzymanie infrastruktury, to sygnał, że kolejna fala zakupów sprzętu bez towarzyszącego jej budżetu na obsługę może powtórzyć błędy poprzednich programów. Nauczyciele, według wcześniejszych badań cytowanych w mediach, wciąż w większości nie korzystają z generatywnej AI w codziennej pracy, co pokazuje skalę wyzwania szkoleniowego.

Co dalej

Ministerstwo Edukacji Narodowej i komisje parlamentarne nie podjęły jeszcze decyzji, które z siedmiu postulatów trafią do oficjalnych przepisów czy programów finansowania. Dokument ma jednak charakter formalnej propozycji branżowej, złożonej w momencie, gdy resort sam deklaruje, że sztuczna inteligencja i przygotowanie do świata cyfrowego mają być priorytetem nadchodzącego roku szkolnego.

Postulat koordynatora cyfrowego i ogólnopolskich wytycznych do AI może stać się punktem odniesienia w dyskusji o tym, kto w szkole ma faktycznie odpowiadać za wdrażanie nowych narzędzi i pilnować, by nauczyciele nie zostali z tym sami. Kolejne miesiące pokażą, czy propozycje związku znajdą odzwierciedlenie w budżecie na kolejny rok szkolny.