GZM i Instytut Łukasiewicz-AI podpisują list intencyjny ws. sztucznej inteligencji w urzędach

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia podpisała 22 lipca list intencyjny z Siecią Badawczą Łukasiewicz - Instytutem Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa. Dokument otwiera drogę do wspólnego wdrażania rozwiązań AI w urzędach i budowy jednolitych standardów ochrony systemów informatycznych w 41 miastach i gminach wchodzących w skład metropolii.

Podpisanie dokumentu zbiegło się z konferencją CYBERSEC EXPO & FORUM w Katowicach, gdzie przedstawiciele metropolii mówili wprost o ambicji wyznaczania standardów, a nie tylko dogania nia innych regionów. GZM funkcjonuje niespełna dekadę, ale coraz częściej pozycjonuje się jako centrum kompetencji technologicznych dla mniejszych samorządów, które same nie mają zasobów na budowę własnych zespołów IT.

Cztery obszary współpracy

List intencyjny precyzuje, na czym ma polegać współpraca. Pierwszy obszar to automatyzacja procesów administracyjnych, czyli mechanizmy oparte na AI, które mają usprawnić pracę urzędów gminnych i miejskich. Drugi to zwiększanie odporności cyfrowej, rozumiane jako wspólne systemy bezpieczeństwa teleinformatycznego chroniące dane mieszkańców niezależnie od wielkości danej gminy.

Trzeci obszar dotyczy podnoszenia kompetencji urzędników poprzez szkolenia i warsztaty z nowych technologii, a czwarty to wypracowanie rekomendacji dotyczących bezpiecznego i etycznego wdrażania sztucznej inteligencji w sektorze publicznym. Instytut Łukasiewicz-AI ma dostarczać wiedzę ekspercką, a metropolia infrastrukturę wdrożeniową i skalę - ponad 40 jednostek samorządowych.

Transport jako poligon

W wypowiedziach przedstawicieli GZM transport publiczny wskazywany jest jako główny poligon doświadczalny dla nowych rozwiązań. Systemy obsługujące komunikację miejską, informację pasażerską i rozliczenia biletowe wymagają stabilności cyfrowej, a jednocześnie generują ogromne ilości danych, które mogą posłużyć do trenowania i testowania mechanizmów AI odpowiadających na potrzeby mieszkańców.

To podejście wpisuje się w wcześniejszy raport Algorytm GZM, dokument wskazujący potencjał, kompetencje i kierunki rozwoju metropolii w obszarze sztucznej inteligencji. Metropolia chce, by wypracowane tam standardy stały się punktem odniesienia nie tylko dla własnych gmin, ale i dla innych regionów kraju.

Chcemy stworzyć wspólne standardy i zintegrowane systemy bezpieczeństwa teleinformatycznego, które będą chronić dane każdego mieszkańca Metropolii - Leszek Pietraszek, przewodniczący zarządu GZM

Sztuczna inteligencja powinna służyć mieszkańcom i pomagać samorządom realizować ich zadania - prof. Jan Kozak, dyrektor Instytutu Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa Łukasiewicz

Kontekst instytutu

Instytut Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa powstał z przekształcenia katowickiego Instytutu Łukasiewicz - EMAG, który wcześniej zajmował się głównie technikami innowacyjnymi dla górnictwa i przemysłu. Placówka deklaruje ponad 120 ekspertów w trzech centrach badawczych oraz ponad 50 prowadzonych projektów badawczo-rozwojowych, obejmujących między innymi cyfrowe bliźniaki, wyjaśnialną sztuczną inteligencję, ochronę urządzeń IoT, bioinformatykę i drony autonomiczne.

Dla samorządów, które rzadko dysponują własnymi zespołami analitycznymi czy działami cyberbezpieczeństwa na poziomie dużych miast, taki partner oznacza dostęp do kompetencji bez konieczności budowania ich od zera. To model, który może się okazać istotny szczególnie dla mniejszych gmin wchodzących w skład 41-elementowej metropolii, gdzie ryzyko cyberataku na infrastrukturę komunalną rośnie razem z postępującą cyfryzacją usług publicznych.

List intencyjny sam w sobie nie jest umową wdrożeniową i nie zawiera jeszcze konkretnego budżetu ani harmonogramu poszczególnych projektów. To dokument deklaratywny, otwierający formalną ścieżkę do dalszych, bardziej szczegółowych porozumień, które mają zostać wypracowane w kolejnych miesiącach.

Co dalej

Zgodnie z zaktualizowaną krajową Polityką rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku, GZM ma od 2027 roku znaleźć się w gronie liderów rozwoju AI w kraju. Podpisanie listu intencyjnego z instytutem badawczym to pierwszy formalny krok w stronę tego celu, choć o realnym wpływie na codzienną pracę urzędów i poziom ochrony danych mieszkańców będzie można mówić dopiero po uruchomieniu konkretnych projektów pilotażowych.