Polska i Czechy podpisały memorandum ws. wspólnej gigafabryki AI

Polska i Czechy podpisały w czwartek w Pradze memorandum o współpracy przy rozwoju gigafabryk sztucznej inteligencji finansowanych z unijnego programu EuroHPC. Dokument, podpisany podczas CEE AI Summit, ma pokazać Komisji Europejskiej, że oba kraje mówią w tej sprawie jednym głosem, zanim Bruksela rozstrzygnie trwający nabór na siedem gigafabryk AI w Europie.

Co podpisano

Memorandum to formalny wyraz woli współpracy, a nie gotowy plan budowy. Strona polska i czeska zgodziły się na wspólną pracę roboczą, konsultowanie stanowisk na forach unijnych oraz wspólne wykorzystanie finansowania z programów EuroHPC i InvestAI. Ostateczny kształt współpracy zależy od tego, jak Komisja Europejska rozstrzygnie nabór na gigafabryki AI, który otworzyła pod koniec lipca.

Ze strony polskiej dokument podpisali wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski oraz wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski. Czechy reprezentowali wicepremier i minister przemysłu i handlu Karel Havlíček, wiceminister przemysłu i handlu Jan Sechter oraz pełnomocnik rządu ds. AI Lukáš Kačena.

Trzy scenariusze

Dokument zakłada trzy możliwe warianty realizacji. Pierwszy to wspólny polsko-czeski projekt gigafabryki. Drugi zakłada powstanie dwóch odrębnych obiektów, jednego w Polsce i jednego w Czechach, które będą ze sobą współpracować, dzieląc obciążenia obliczeniowe i prowadząc wspólne zamówienia. Trzeci wariant to udział obu krajów w jednym projekcie wybranym przez Komisję Europejską, z dostępem do mocy obliczeniowych dla obu stron niezależnie od tego, gdzie fizycznie powstanie centrum.

Najlepszym scenariuszem będzie powstanie dwóch części gigafabryki AI, w Polsce i w Czechach. Oba rządy uważają ten scenariusz za najlepszy i rekomendują firmom, żeby również w tym kierunku szły - Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji

Region mówi jednym głosem

Polsko-czeskie memorandum to element szerszej ofensywy dyplomatycznej regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Obok dwustronnego porozumienia z Czechami, Polska, Czechy, Węgry, Słowacja, Chorwacja i Litwa podpisały tzw. deklarację praską o współpracy w dziedzinie sztucznej inteligencji. Kraje te już wcześniej deklarowały zainteresowanie dostępem do mocy obliczeniowych z ewentualnej polskiej gigafabryki, gdyby to właśnie Polska wygrała unijny nabór.

Polsko-czeskie porozumienie to tylko część naszej ofensywy dyplomatycznej w tym zakresie, bo współpracujemy również w zakresie gigafabryki z Węgrami, Słowacją, Chorwacją i Litwą - Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji

Standerski podkreślił, że w przypadku budowy gigafabryki w Polsce, Węgry, Słowacja, Chorwacja i Litwa będą partycypować w mocach obliczeniowych płynących bezpośrednio z Polski. Ze strony czeskiej pełnomocnik Lukáš Kačena zapewnił, że deklaracja praska nie jest jedynie symbolicznym gestem i zapowiedział powołanie nieformalnej sieci koordynatorów AI oraz spotkanie robocze między krajami regionu już w październiku.

Polska konkurencja o gigafabrykę

Memorandum zbiega się w czasie z krajową rywalizacją o miejsce w unijnym projekcie. Standerski przyznał, że w Polsce powstają obecnie trzy konsorcja ubiegające się o budowę gigafabryki, i zapowiedział, że rząd nie będzie faworyzował żadnego z nich. Komisja Europejska otworzyła nabór na siedem gigafabryk AI w Europie pod koniec lipca, a unijny program InvestAI przewiduje na ten cel łącznie 20 miliardów euro finansowania.

Słyszałem, że w Polsce powstają trzy konsorcja, które będą się starać o budowę gigafabryki, więc niech wygra lepszy - Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji

Rządowa deklaracja mówi też o ponad 400 milionach złotych wkładu publicznego, jaki Polska gotowa jest wyłożyć na projekt, choć ta liczba nie została jeszcze potwierdzona oficjalnym komunikatem ministerstwa cyfryzacji.

Co to znaczy dla polskich firm

Dla polskich przedsiębiorstw i instytutów badawczych stawką jest dostęp do mocy obliczeniowej, która dziś jest wąskim gardłem dla rozwoju krajowych modeli AI i wdrożeń w firmach. Gigafabryka AI zbudowana w Polsce, czy to samodzielnie, czy we współpracy z Czechami, mogłaby obniżyć koszty treningu i dostępu do dużych modeli dla lokalnych firm oraz przyciągnąć inwestycje w infrastrukturę data center. Decyzja Komisji Europejskiej o rozstrzygnięciu naboru na siedem gigafabryk zapadnie w kolejnych miesiącach, a spotkanie robocze krajów regionu zaplanowano na październik.