UMK dostaje 150 tysięcy złotych na badania wpływu AI na hejt i seniorów

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu powołał nowe centrum badawcze, które zajmie się wpływem sztucznej inteligencji na codzienne życie Polaków. Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego przekazał na ten cel 150 tysięcy złotych, a list intencyjny o współpracy podpisano 4 września 2026 roku w Toruniu.

Nowa jednostka nosi nazwę Uniwersyteckiego Interdyscyplinarnego Centrum Studiów nad Technologiami w Społeczeństwie, w skrócie ICSTS. Jak deklaruje uczelnia, centrum ma badać wielowymiarowy wpływ sztucznej inteligencji i cyfryzacji na sferę duchową, społeczną oraz prawną człowieka. To podejście wyraźnie odróżnia się od typowych ośrodków zajmujących się AI, które koncentrują się głównie na aspektach technologicznych lub ekonomicznych.

Cztery kierunki badań

Zespół ICSTS zapowiedział pracę w czterech obszarach. Pierwszy to etyczny rozwój sztucznej inteligencji rozpatrywany w kontekście wartości humanistycznych i katolickich, co odzwierciedla profil części kadry naukowej zaangażowanej w projekt. Drugi obszar to ochrona godności człowieka przed wykluczeniem cyfrowym, zjawiskiem, które narasta wraz z coraz szybszym wdrażaniem usług cyfrowych w administracji, bankowości i opiece zdrowotnej.

Trzeci kierunek dotyczy poprawy jakości życia seniorów w starzejącym się społeczeństwie, czwarty zaś walki z hejtem w internecie. Ten ostatni temat był też głównym powodem zaangażowania samorządu wojewódzkiego w finansowanie projektu.

Skąd pieniądze i kto stoi za projektem

Finansowanie w wysokości 150 tysięcy złotych pochodzi z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Marszałek województwa Piotr Całbecki podkreślił, że decyzja o wsparciu badań wynika z obserwowanych szerszych konsekwencji mowy nienawiści w sieci, wykraczających poza sam internet.

Wiemy, że szkodliwe skutki hejtu w internecie mają również oddziaływanie w innych obszarach - Piotr Całbecki, Marszałek Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Ze strony uczelni projekt komentował profesor Radosław Sojak, socjolog i prorektor UMK, który wskazał na psychologiczne mechanizmy stojące za lękiem przed nowymi technologiami. Jego zdaniem to właśnie niepewność wobec cyfrowej transformacji napędza część negatywnych reakcji społecznych, które centrum chce badać.

Niepewność zawsze powoduje lęk, różnego rodzaju reakcji obronnych i czasami paraliżuje nasze działania - Radosław Sojak, prof. UMK, socjolog, prorektor uczelni

Interdyscyplinarny zespół zamiast informatyków

Charakterystyczne dla ICSTS jest to, że trzon zespołu badawczego nie tworzą informatycy czy specjaliści od uczenia maszynowego, lecz teologowie, prawnicy i socjologowie. Taki dobór kompetencji sygnalizuje, że uczelnia stawia na analizę społecznych i etycznych skutków AI, a nie na rozwój samej technologii.

Podejście to wpisuje się w szerszy nurt debaty publicznej, w której coraz częściej padają pytania o to, jak sztuczna inteligencja zmienia relacje międzyludzkie, poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do instytucji, a nie tylko o wydajność czy tempo rozwoju modeli.

Znaczenie dla regionu i kraju

Powołanie ICSTS wpisuje się w rosnącą liczbę inicjatyw akademickich w Polsce poświęconych społecznym skutkom sztucznej inteligencji, które dotąd rzadziej trafiały do debaty publicznej niż tematy inwestycyjne czy technologiczne. Dla regionu kujawsko-pomorskiego zaangażowanie samorządu w finansowanie badań humanistycznych nad AI to sygnał, że temat traktowany jest już nie tylko jako sprawa gospodarcza, lecz również społeczna.

Uczelnia nie podała jeszcze harmonogramu pierwszych publikacji ani terminu, w którym można spodziewać się konkretnych rekomendacji dla polityk publicznych dotyczących ochrony seniorów czy przeciwdziałania hejtowi w sieci.