Badacz Google DeepMind odchodzi po cichym kontrakcie z Pentagonem

Alex Turner, badacz bezpieczeństwa sztucznej inteligencji w Google DeepMind, zrezygnował z pracy w firmie po tym, jak kierownictwo Google podpisało z Pentagonem utajniony kontrakt na wykorzystanie modeli Gemini bez wiążących prawnie ograniczeń dotyczących broni autonomicznej i masowej inwigilacji. Turner wcześniej miesiącami próbował zablokować umowę od wewnątrz.

Co się stało

Turner, pracujący jako research scientist w Google DeepMind, przez miesiące organizował wewnętrzny sprzeciw wobec kontraktu, jaki Pentagon proponował dużym firmom AI. Amerykańskie ministerstwo obrony domagało się od dostawców zgody na klauzulę 'all lawful use', czyli zgody na wykorzystanie ich systemów do dowolnych zgodnych z prawem celów wojskowych, bez twardych zapisów wykluczających autonomiczną broń śmiercionośną czy masową inwigilację.

Według relacji Turnera opublikowanej na jego blogu, gdy 28 kwietnia 2026 roku Google po cichu podpisało taki kontrakt, uznał dalszą pracę w firmie za niemożliwą do pogodzenia z własnymi zasadami. Krótko potem złożył rezygnację.

Plan, który utknął u prawników

Zanim doszło do podpisania umowy, Turner przygotował własną propozycję: dwudziestopięciostronicowy dokument zatytułowany 'Framework for Military AI Oversight'. Zawierał on twarde, prawnie wiążące zapisy wykluczające śmiercionośną broń autonomiczną działającą bez kontroli człowieka, zakaz nieukierunkowanego profilowania ludzi przez AI, powołanie niezależnego organu nadzoru nad kontraktami obronnymi oraz coroczne raporty przejrzystości. Dokument trafił bezpośrednio do Hassabisa, który skierował go do zespołu ds. polityki firmy, gdzie według Turnera pozostał bez odpowiedzi aż do podpisania kontraktu.

Kiedy Google podpisało umowę, moje sumienie po prostu powiedziało 'nie' - Alex Turner, były badacz Google DeepMind

Petycja do Jeffa Deana

Równolegle Turner zorganizował wewnętrzną petycję do głównego naukowca Google, Jeffa Deana, z apelem o sprzeciwienie się umowie. Podpisało ją około 250 pracowników DeepMind. Dean podpisał później opinię prawną wspierającą prawne wyzwanie rzucone podobnym kontraktom przez Anthropic, jednak według Turnera nie wykorzystał swojej pozycji, by zablokować decyzję Google.

Spośród czołowych firm AI jedynie Anthropic odmówiło podpisania kontraktu na bezwarunkowych zasadach żądanych przez Pentagon. OpenAI, xAI oraz inni duzi dostawcy zgodzili się na zbliżone warunki, co stawiało Google pod presją, by nie zostać w tyle za konkurencją.

Związek zawodowy jako odpowiedź

Sprawa kontraktu z Pentagonem doprowadziła też do bezprecedensowego kroku w brytyjskim oddziale DeepMind. W kwietniu 2026 roku pracownicy przegłosowali utworzenie związku zawodowego przy wsparciu Communication Workers Union oraz Unite the Union, przy poparciu na poziomie 98 procent głosujących - pierwszy taki przypadek w laboratorium zajmującym się najbardziej zaawansowanymi modelami AI na świecie.

Związek domaga się między innymi zakończenia wykorzystania wojskowego AI Google przez siły USA i Izraela, przywrócenia wycofanego wcześniej zobowiązania firmy do niestosowania AI w broni, powołania niezależnego organu nadzoru etycznego oraz prawa poszczególnych badaczy do odmowy pracy nad projektami, które uznają za moralnie niedopuszczalne.

Powtórka z 2018 roku, ale bez tej samej siły

Sytuacja przypomina spór wokół Project Maven z 2018 roku, gdy niemal 4000 pracowników Google podpisało list otwarty przeciwko kontraktowi z Pentagonem na analizę nagrań z dronów, a kilkoro odeszło z firmy w proteście. Wówczas presja doprowadziła do tego, że Google zrezygnowało z przedłużenia umowy.

Tym razem, jak zwraca uwagę była pracowniczka Google Laura Nolan, siła nacisku pracowników jest mniejsza. Branża technologiczna przeszła fale zwolnień, część wewnętrznych kanałów komunikacji umożliwiających organizowanie się załogi po 2018 roku została rozmontowana, a inne duże firmy AI zaakceptowały już podobne warunki Pentagonu, przez co Google nie jest odosobnionym przypadkiem.

Dla polskich firm korzystających z modeli Gemini czy innych systemów dużych dostawców AI epizod jest przypomnieniem, że zasady etyczne dostawców bywają deklaracjami bez twardych zapisów kontraktowych, a decyzje o zastosowaniach wojskowych zapadają poza jakąkolwiek kontrolą klientów komercyjnych. W lutym 2025 roku Google usunęło ze swoich opublikowanych zasad wcześniejsze zobowiązanie dotyczące niestosowania AI w broni, co część pracowników odczytuje jako sygnał słabnącej kontroli wewnętrznej.