Illinois wprowadza obowiązkowe audyty dla twórców najpotężniejszych modeli AI

Illinois dołączyło do Kalifornii i Nowego Jorku jako trzeci amerykański stan z twardymi przepisami wobec twórców najpotężniejszych modeli sztucznej inteligencji. Gubernator JB Pritzker podpisał 6 lipca ustawę Artificial Intelligence Safety Measures Act, która jako pierwsza w kraju wprowadza obowiązek corocznych, niezależnych audytów zewnętrznych dla firm rozwijających tak zwane modele frontier.

Ustawa nakłada obowiązki na tak zwanych dużych deweloperów frontier, czyli firmy o rocznych przychodach co najmniej 500 milionów dolarów, które trenują modele wymagające ogromnych zasobów obliczeniowych. W praktyce chodzi o OpenAI, Anthropic, Google i podobne firmy działające w Illinois lub oferujące tam swoje usługi.

Co dokładnie nakazuje ustawa

Firmy objęte przepisami muszą opracować i opublikować plan bezpieczeństwa opisujący, jak identyfikują i ograniczają ryzyko katastroficzne. Ustawa definiuje je precyzyjnie jako zdarzenie, które może przyczynić się do śmierci lub poważnych obrażeń ponad 50 osób, w tym przez udzielenie eksperckiej pomocy w tworzeniu broni chemicznej, biologicznej, radiologicznej lub nuklearnej.

Kluczowym elementem nowego prawa jest wymóg corocznego, niezależnego audytu zewnętrznego. To rozwiązanie, którego nie mają jeszcze ani Kalifornia, ani Nowy Jork, mimo że obie te ustawy posłużyły twórcom illinoiskiej regulacji za wzór. Nadzór i egzekwowanie przepisów spoczywa wyłącznie w rękach prokuratora generalnego stanu, Kwame Raoula.

Poparcie samych firm AI

Ustawa przeszła przez legislaturę niemal jednogłośnie, a co ciekawe, otwarcie poparły ją Anthropic i OpenAI, czyli firmy, których będzie bezpośrednio dotyczyć. To wpisuje się w szerszy trend, w którym duzi gracze AI wolą przewidywalną regulację stanową niż chaos wynikający z braku jakichkolwiek ram prawnych na poziomie federalnym.

Kiedy jest odpowiednio zarządzana, sztuczna inteligencja może napędzać ogromny wzrost, ale wraz z tym transformacyjnym potencjałem przychodzi ryzyko katastroficzne - JB Pritzker, gubernator Illinois

Pritzker skrytykował przy okazji podpisania ustawy to, co nazwał bezmyślnym pędem do bogactwa wśród liderów sektora prywatnego. Podobnie mocno wypowiedział się przewodniczący Izby Reprezentantów Illinois Emanuel Chris Welch, nawiązując do korporacyjnego hasła move fast and break things, które jego zdaniem w sektorze AI oznacza dziś łamanie coraz więcej rzeczy coraz szybciej.

Krytyka i wątpliwości

Nie wszyscy są entuzjastami nowego prawa. Organizacja branżowa TechNet, reprezentująca firmy technologiczne, ostrzegała podczas prac legislacyjnych przed wysoce subiektywnymi ocenami ryzyka katastroficznego, wskazując na brak jednolitych standardów krajowych. Prokurator generalny Raoul sam przyznał, że kary rzędu milionów dolarów mogą być niewystarczające wobec firm wycenianych na biliony dolarów, nazywając je jednak pierwszym krokiem, a nie ostatecznym rozwiązaniem.

Ustawa zawiera też zastrzeżenie ograniczające możliwość pozywania firm AI bezpośrednio przez obywateli, co było przedmiotem sporów podczas negocjacji nad ostatecznym kształtem przepisów. Egzekwowanie prawa pozostaje więc wyłączną domeną administracji stanowej.

Znaczenie dla rynku globalnego

Dla firm takich jak OpenAI czy Anthropic oznacza to kolejny zestaw obowiązków sprawozdawczych, obok już istniejących w Kalifornii i Nowym Jorku. Ponieważ te trzy stany razem stanowią blisko 40 procent amerykańskiego rynku, w praktyce tworzą one de facto standard krajowy, mimo braku jednolitej ustawy federalnej regulującej sztuczną inteligencję w USA.

Dla polskich firm korzystających z modeli tych dostawców przepisy Illinois nie mają bezpośredniego zastosowania, ale pokazują kierunek, w jakim zmierza globalna regulacja AI, czyli wymuszanie przejrzystości i zewnętrznej weryfikacji zamiast poleganie wyłącznie na deklaracjach samych firm. To temat bliski trwającym w Polsce pracom nad wdrożeniem unijnego AI Act, gdzie podobne pytania o audyty i odpowiedzialność dostawców modeli wysokiego ryzyka pozostają otwarte.

Przepisy mają zacząć obowiązywać na początku 2027 roku, dając firmom czas na dostosowanie wewnętrznych procedur bezpieczeństwa. Illinois zapowiada, że będzie to pierwszy pełny cykl raportowania i audytów w historii amerykańskiej regulacji AI, a jego przebieg z pewnością będzie obserwowany przez ustawodawców w innych stanach i krajach.

Źródła: Chicago Sun-Times (chicago.suntimes.com), Capitol News Illinois (capitolnewsillinois.com)