ONZ otwiera pierwszy globalny dialog o regulacji AI, Guterres wzywa do kontroli nad zabójczymi robotami

W Genewie 6 lipca 2026 roku ruszyła pierwsza edycja Globalnego Dialogu ONZ w sprawie zarządzania sztuczną inteligencją, spotkanie zamykające się 7 lipca i przechodzące bezpośrednio w szczyt ITU AI for Good, który potrwa do 10 lipca. Sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres wykorzystał otwarcie do stanowczego apelu o dalekosiężne, ogólnoświatowe kontrole nad sztuczną inteligencją.

Apel Guterresa

Sekretarz generalny podkreślił dwa równoległe zagrożenia: militaryzację sztucznej inteligencji, w tym rozwój autonomicznej broni określanej jako zabójcze roboty, oraz pogłębiającą się przepaść cyfrową, w której miliardy ludzi wciąż nie mają dostępu do rewolucyjnej technologii. Domagał się, by każde przyszłe porozumienie międzynarodowe stawiało bezpieczeństwo na pierwszym miejscu, ze szczególnym naciskiem na ochronę dzieci przed cyfrowo generowaną manipulacją i wykorzystywaniem.

Machines can inform, but humans must decide, and answer - Antonio Guterres, sekretarz generalny ONZ

Zabójcze roboty na polu bitwy

Guterres ostrzegł, że coraz potężniejsze układy AI projektowane pierwotnie do zastosowań cywilnych trafiają dziś na pole bitwy, gdzie autonomiczne systemy bojowe stają się już normą, a nie wyjątkiem. To jeden z powodów, dla których sekretarz generalny wzywał do wypracowania wiążących, globalnych zasad, zanim rozwój tej technologii wymknie się spod jakiejkolwiek kontroli państw i organizacji międzynarodowych.

Niezależny Międzynarodowy Panel Naukowy ONZ ds. Sztucznej Inteligencji ostrzegł podczas dialogu, że AI może spowodować katastrofalne szkody, zarówno samodzielnie, jak i w rękach złośliwych użytkowników, a tempo rozwoju technologii wyprzedza zarówno rozumienie naukowe zjawiska, jak i zdolność rządów do wprowadzania odpowiednich regulacji.

Deepfake'i i przemoc wobec kobiet

Przewodnicząca Zgromadzenia Ogólnego ONZ Annalena Baerbock przedstawiła dane, które wywołały duże poruszenie wśród delegatów: 99 procent deepfake'ów w internecie ma charakter seksualny, a 96 procent z nich celuje w kobiety i dziewczęta. To jeden z konkretnych przykładów, które organizatorzy dialogu wykorzystali, by pokazać, że debata o regulacji AI nie jest abstrakcyjną dyskusją akademicką, tylko odpowiedzią na realne, masowe szkody dziejące się już dziś.

Dostęp dla krajów rozwijających się

Drugim filarem apelu Guterresa była sprawiedliwość dostępu do technologii. Sekretarz generalny domagał się niepowstrzymanego dostępu do AI dla krajów rozwijających się, argumentując, że korzyści z rewolucji sztucznej inteligencji nie mogą zostać zmonopolizowane przez garstkę bogatych państw i korporacji. Ponad 20 krajów zadeklarowało już wsparcie dla inicjatywy budowania lokalnych zdolności w zakresie AI, co ma być pierwszym krokiem do zmniejszenia globalnej przepaści cyfrowej.

Guterres postawił też konkretny warunek środowiskowy: wszystkie centra danych obsługujące systemy AI mają być zasilane energią odnawialną do 2030 roku. To bezpośrednie odniesienie do rosnącego zapotrzebowania energetycznego infrastruktury AI, o którym coraz głośniej mówią też rządy krajów rozwiniętych, budujące własne elektrownie na potrzeby centrów danych.

Co dalej

Dialog w Genewie nie zakończył się przyjęciem wiążącego traktatu, tylko ustaleniem ram dalszych rozmów, które mają być kontynuowane podczas kolejnej edycji zaplanowanej na maj 2027 roku w Nowym Jorku. Dla Polski i innych krajów Unii Europejskiej, które już wdrażają AI Act, wypracowywane na forum ONZ standardy dotyczące broni autonomicznej, ochrony dzieci i sprawiedliwego dostępu do technologii mogą w przyszłości stać się punktem odniesienia przy kolejnych nowelizacjach unijnych przepisów.

Źródła: UN News (news.un.org), Digital Watch Observatory (dig.watch)