Nvidia, Meta, Microsoft i OpenAI wspólnie apelują do Waszyngtonu o otwarte modele AI

Rywalizujące na co dzień firmy technologiczne stanęły w tym tygodniu po tej samej stronie sporu w Waszyngtonie. Nvidia, Meta, Microsoft, IBM, Dell, Palantir, ServiceNow, CrowdStrike, Hugging Face, Mistral, Perplexity oraz inwestorzy Andreessen Horowitz i Y Combinator podpisali wspólny list otwarty, w którym apelują do amerykańskich decydentów o rezygnację z planowanych ograniczeń dla otwartych modeli sztucznej inteligencji. Dzień później dołączył do nich OpenAI, co postawiło Anthropic w roli jedynego znaczącego przeciwnika koalicji.

Bezpośrednim impulsem do powstania listu były wydarzenia z połowy lipca. 16 lipca chińska firma Moonshot AI wypuściła model Kimi K3, który w testach kodowania wyprzedził część amerykańskich rywali. Sześć dni później doradca Białego Domu do spraw AI Michael Kratsios oskarżył chińskie firmy o przemysłową destylację, czyli budowanie własnych modeli na podstawie danych wyciągniętych z zamkniętych systemów amerykańskich laboratoriów. W Waszyngtonie zaczęto rozważać twardsze regulacje wobec modeli udostępnianych z otwartymi wagami, argumentując, że ułatwiają one takie praktyki i osłabiają przewagę USA.

Kto podpisał list

Lista sygnatariuszy łączy firmy, które normalnie rywalizują ze sobą na każdym poziomie stosu technologicznego, od producentów chipów przez dostawców chmury po twórców aplikacji. Nvidia i Microsoft konkurują o klientów infrastruktury AI, Meta i Mistral rywalizują na rynku otwartych modeli, a Palantir i ServiceNow walczą o kontrakty korporacyjne. Mimo to wszystkie znalazły wspólny interes w obronie otwartych wag jako fundamentu konkurencyjności.

List podkreśla trzy główne argumenty. Po pierwsze, otwarte modele obniżają koszt wejścia dla startupów i instytucji publicznych, których nie stać na trenowanie własnych modeli frontier ani na opłaty za dostęp do zamkniętych API. Po drugie, zwiększają konkurencję na każdym poziomie stosu technologicznego, od chipów przez infrastrukturę chmurową po aplikacje. Po trzecie, pozwalają organizacjom uniknąć uzależnienia od jednego dostawcy, ponieważ mogą samodzielnie kontrolować dane i dostosowywać modele do własnych potrzeb.

Odwrócony argument bezpieczeństwa

Sygnatariusze odwracają też typowy argument bezpieczeństwa używany przeciwko otwartym modelom. Zamiast twierdzić, że otwarte wagi są zagrożeniem, list dowodzi, że obrońcy sieci mierzący się z atakującymi wyposażonymi w AI potrzebują dostępu do modeli o porównywalnych możliwościach, by skutecznie wykrywać zagrożenia. To rozumowanie przypomina wieloletnią debatę wokół otwartego oprogramowania w cyberbezpieczeństwie, gdzie jawność kodu bywa argumentem za, a nie przeciw bezpieczeństwu.

W kwestii destylacji sygnatariusze proponują rozróżnienie: destylacja jako technika uczenia mniejszych modeli na podstawie większych jest legalną i powszechną praktyką badawczą, którą trzeba odróżnić od bezprawnego wyciągania wartości z zamkniętych modeli bez zgody ich twórców. List sprzeciwia się blankietowym ograniczeniom, które objęłyby obie sytuacje jednym zakazem.

Zwrot OpenAI i izolacja Anthropic

Najbardziej znaczącym elementem całej sprawy jest postawa OpenAI. Firma nie podpisała listu w pierwszym dniu, mimo że jej prezes Sam Altman wcześniej wyrażał poparcie dla otwartych modeli. Dołączyła dopiero dzień później, wraz z dziewięcioma innymi firmami, co powiększyło koalicję do 35 sygnatariuszy. Prezydent OpenAI Greg Brockman uzasadnił ten krok, mówiąc, że sztuczna inteligencja to coś, co naprawdę musi być demokratyzowane, i że posiadanie większej liczby modeli jest dobre dla wszystkich.

AI to coś, co naprawdę musi być demokratyzowane. Posiadanie więcej modeli jest dobre dla wszystkich - Greg Brockman, prezydent OpenAI

Społeczność może badać zachowanie, identyfikować luki i rozwijać zabezpieczenia - fragment listu koalicji 35 firm

Decyzja OpenAI zostawia Anthropic w pozycji osamotnionego przeciwnika w tym sporze. Firma od miesięcy konsekwentnie ostrzega przed ryzykiem związanym z otwartymi wagami. Dario Amodei argumentował w Kongresie, że ich dalsze skalowanie zmierza w bardzo niebezpiecznym kierunku, a argumenty bezpieczeństwa podnoszone przez zwolenników otwartego modelu nazwał czerwonym śledziem, czyli odwróceniem uwagi od realnego problemu.

Co to znaczy dla polskich firm

Dla polskich firm i instytucji ta debata ma bezpośrednie znaczenie praktyczne. Otwarte modele, takie jak rodzina Gemma od Google DeepMind czy modele Mistral, są dziś jedną z niewielu dróg do wdrażania sztucznej inteligencji bez uzależnienia od zagranicznych dostawców API i bez przesyłania danych poza własną infrastrukturę. Jeśli administracja USA rzeczywiście ograniczy eksport lub rozwój takich modeli, europejskie firmy mogą stracić dostęp do części technologii, na której już budują swoje wdrożenia, i zostać przesunięte w stronę droższych, zamkniętych rozwiązań.

Sprawa pokazuje też, jak szybko geopolityka technologiczna przekłada się na realne decyzje biznesowe. Premiera jednego chińskiego modelu i towarzyszące jej oskarżenia o kradzież danych wystarczyły, by w ciągu kilku dni zmobilizować trzydzieści pięć firm, w tym bezpośrednich konkurentów, do wspólnej interwencji w Waszyngtonie. Losy tego sporu regulacyjnego będą teraz obserwowane nie tylko przez amerykański rynek, ale przez wszystkich, którzy budują swoje produkty na otwartych modelach.