Pracownicy Mety pozywają firmę za zwolnienia dobierane przez AI

Dwudziestu sześciu pracowników Meta Platforms złożyło w poniedziałek pozew zbiorowy przeciwko swojemu pracodawcy, zarzucając firmie, że przy majowej fali zwolnień objętej algorytmami sztucznej inteligencji systematycznie eliminowała osoby przebywające na urlopach medycznych, rodzicielskich i opiekuńczych. Sprawa trafiła do sądu federalnego w Oakland w Kalifornii.

Według dokumentów sądowych Meta przy typowaniu osób do zwolnienia opierała się na wewnętrznych systemach AI, danych z monitoringu klawiatury i aktywności, panelach zużycia tokenów w narzędziach AI oraz wspomaganych algorytmicznie rankingach wydajności. Pozywający twierdzą, że część tych wskaźników z założenia nie może rosnąć u pracownika przebywającego na chronionym urlopie medycznym lub rodzinnym, ani u osoby, której produktywność spada z powodu niepełnosprawności.

Jak działał algorytm

Systemy analizowały między innymi roczne oceny pracownicze, tak zwane AI-native ratings, liczbę wykorzystanych tokenów w narzędziach sztucznej inteligencji oraz treść komunikacji i dokumentów tworzonych przez zatrudnionych. Zdaniem prawników reprezentujących powodów taki sposób pomiaru z definicji karze osoby nieobecne w biurze, niezależnie od przyczyny nieobecności.

W pozwie znalazły się konkretne przykłady. Jedna z kobiet miała zostać zwolniona dwa dni przed porodem, mimo wcześniej zatwierdzonego urlopu macierzyńskiego. Inny z pracowników w chwili zwolnienia przechodził leczenie poważnego stanu zdrowia. Prawnicy powodów podkreślają, że skutki takich decyzji są nieodwracalne.

once these separations are final, the harms are irreversible: employer-subsidized health coverage lost during pregnancy, postpartum recovery, and active medical treatment; time-bound leave rights extinguished; unvested equity forfeited; and immigration consequences triggered - z pozwu przeciwko Meta Platforms

Stanowisko Mety

Rzecznik Mety odrzucił zarzuty, twierdząc że decyzje personalne podejmowali ludzie, nie systemy sztucznej inteligencji.

the claims lack merit and are not based on facts. Workforce management and organizational decisions were and are made by people, not AI - rzecznik Meta Platforms

Kwestia płci i niepełnosprawności

Pozywający zwracają uwagę, że algorytmiczny sposób rejestrowania nieobecności jako obniżonej wydajności uderza mocniej w kobiety niż w mężczyzn, bo to kobiety częściej korzystają z dłuższych urlopów związanych z ciążą i macierzyństwem. Prawnik cytowany przez amerykańskie media wskazuje, że taki mechanizm może naruszać przepisy antydyskryminacyjne nawet wtedy, gdy sam algorytm nie zna bezpośrednio płci ani stanu zdrowia pracownika, wystarczy że koreluje z tymi cechami przez wzorce nieobecności.

Co to oznacza dla firm

Sprawa Mety pokazuje praktyczny problem, przed którym stają firmy masowo wdrażające AI do zarządzania personelem, algorytm zoptymalizowany pod metryki produktywności i obecności może w praktyce odtwarzać dyskryminację, nawet jeśli nikt tego nie zaprogramował świadomie. Amerykańskie prawo pracy chroni osoby na urlopach medycznych i rodzicielskich niezależnie od tego, czy decyzję o zwolnieniu podjął człowiek czy system automatyczny, sam fakt użycia narzędzia AI nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzialności.

Dla polskich firm rozważających podobne narzędzia do typowania osób do zwolnień sprawa jest ostrzeżeniem, unijne przepisy o AI Act klasyfikują systemy wykorzystywane do oceny i zwalniania pracowników jako systemy wysokiego ryzyka, co wiąże się z dodatkowymi obowiązkami dokumentacyjnymi i audytowymi. Rozstrzygnięcie sądu w Oakland może stać się punktem odniesienia w kolejnych sporach o algorytmiczne zwolnienia, także poza Stanami Zjednoczonymi.

Proces jest na wczesnym etapie, Meta będzie musiała formalnie odpowiedzieć na zarzuty przed sądem federalnym. Firma nie ujawniła, czy w związku z pozwem wstrzyma lub zmieni planowaną na 22 lipca falę zwolnień.