Europa buduje za 387,8 mln euro superkomputer AI LUMI-AI, Polska w konsorcjum finansującym

Europejskie konsorcjum superkomputerowe EuroHPC ogłosiło wybór wykonawcy szóstej fabryki AI w ramach unijnego programu AI Factories. Kontrakt o wartości 387,8 miliona euro na budowę superkomputera LUMI-AI trafił do francuskiej spółki Bull, a maszyna stanie w Finlandii obok istniejącego już systemu LUMI. Wśród sześciu krajów finansujących przedsięwzięcie jest Polska.

LUMI-AI to szósty z rzędu kontrakt zawarty w ramach programu AI Factories, unijnej inicjatywy budującej infrastrukturę obliczeniową dedykowaną trenowaniu i uruchamianiu modeli sztucznej inteligencji. Nowa maszyna ma trafić do centrum danych w Kajaani w Finlandii, gdzie działa już oryginalny superkomputer LUMI, jeden z najmocniejszych systemów obliczeniowych w Europie.

Kto zapłaci i za co

Budowę sfinansuje po połowie EuroHPC Joint Undertaking oraz konsorcjum sześciu krajów partnerskich. To model stosowany już przy wcześniejszych fabrykach AI: część kosztów pokrywa budżet unijny, część kraje uczestniczące, w zamian za preferencyjny dostęp naukowców, startupów i firm z tych krajów do mocy obliczeniowej maszyny.

Wykonawcą został Bull, francuska spółka technologiczna, która sama przeszła niedawną transformację. Firma została wydzielona z grupy Atos za kwotę do 404 milionów euro, a kontrakt na LUMI-AI opisywany jest jako największy w jej dotychczasowej historii. Bull dostarczy maszynę zbudowaną na procesorach AMD, z pamięciami masowymi IBM i infrastrukturą sieciową Nokii.

Rola Polski

Polska nie będzie gospodarzem LUMI-AI, ale należy do sześcioosobowego konsorcjum krajów współfinansujących budowę i korzystających z jej zasobów, obok Finlandii, Czech, Danii, Estonii i Norwegii. Za polski udział odpowiada Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH w Krakowie, które działa w ramach infrastruktury PLGrid i prowadzi krajowe centrum wsparcia LAIF dla użytkowników LUMI-AI.

Cyfronet zapewni polskim naukowcom, startupom i małym firmom dostęp do zasobów obliczeniowych LUMI-AI, konsultacje eksperckie oraz szkolenia z trenowania modeli AI. To osobny projekt od ogłoszonej wcześniej polskiej fabryki AI Gaia, którą Cyfronet również prowadzi w ramach programu EuroHPC, oraz od planowanej gigafabryki AI w Poznaniu finansowanej z odrębnej puli unijnej.

Cel programu AI Factories

AI Factories to unijny program uruchomiony w 2023 roku, mający zmniejszyć dystans obliczeniowy Europy wobec Stanów Zjednoczonych i Chin w dziedzinie sztucznej inteligencji. Do tej pory EuroHPC wybrało już 19 lokalizacji fabryk AI w kilkunastu krajach członkowskich, łącząc istniejące superkomputery z nowym sprzętem zoptymalizowanym pod trenowanie i wnioskowanie modeli AI. Całkowity budżet EuroHPC na lata 2021-2027 wynosi 8,2 miliarda euro.

LUMI-AI ma być jednym z najbardziej zaawansowanych systemów tego typu w Europie, umożliwiającym zarówno trenowanie dużych modeli językowych, jak i prowadzenie złożonych obliczeń naukowych, na przykład symulacji klimatycznych czy badań materiałowych. Uruchomienie planowane jest na drugą połowę 2027 roku.

Co to znaczy dla polskich firm

Dla polskich zespołów badawczych i startupów AI oznacza to kolejny kanał dostępu do mocy obliczeniowej, której wciąż brakuje na rynku europejskim, obok krajowego superkomputera Athena w Krakowie i planowanej gigafabryki AI w Poznaniu. Dostęp do LUMI-AI może być szczególnie istotny dla zespołów pracujących nad większymi modelami, gdzie krajowa infrastruktura nie wystarcza.

Polska od miesięcy zabiega o większy udział w unijnych programach obliczeniowych dla AI, równolegle starając się o osobną gigafabrykę AI w Poznaniu wartą miliard euro. Udział w konsorcjum LUMI-AI to mniejszy, ale konkretny krok w tym samym kierunku, dający dostęp do gotowej infrastruktury bez konieczności budowy własnej od zera.